Por David BM
Diez meses de negociaciones, promesas, fotos y titulares. Y al final, un pacto que según OPA Herri Plataformak solo ha servido para lo de siempre: mucha propaganda, cero soluciones reales y el mismo rumbo privatizador de siempre. Así de contundente ha sido la valoración del colectivo ciudadano, que ha tachado el Pacto Vasco de Salud de “fracaso anunciado”.
Para la plataforma, el Gobierno Vasco ha cerrado en falso el proceso, sin atajar los problemas estructurales de Osakidetza. Ni se refuerza la Atención Primaria, ni se frena el modelo hospitalocentrista, ni se recuperan servicios privatizados. Lo que sí se mantiene es la colaboración público-privada, ese eufemismo que ya todos sabemos lo que significa: negocio para unos pocos, recortes para la mayoría.
Y, por supuesto, no podían faltar las declaraciones triunfalistas del Consejero de Salud, vendiendo como histórico un pacto rechazado por la mayoría de los grupos políticos no gubernamentales y casi todos los sindicatos del sector sanitario. Un “consenso” que parece medirse en el número de titulares favorables y no en los apoyos reales.
La foto del pacto, con invitados de lujo: la privada
Desde el principio, OPA Herri Plataformak critica que se excluyera a los movimientos en defensa de la sanidad pública, pensionistas, colectivos feministas y ecologistas, mientras se daba alfombra roja a Confebask, universidades privadas y otros representantes del negocio sanitario. Todo muy participativo, salvo para quienes molestan.
Por si fuera poco, el diagnóstico oficial sobre la situación de la sanidad pública fue, según la plataforma, “un documento de ciencia ficción”, que obvió las causas reales de la crisis, como la privatización y el desvío de fondos a clínicas privadas. No sorprendió que al día siguiente de aprobarse, el Gobierno se negara siquiera a estudiar la reversión del transporte sanitario, un servicio plagado de deficiencias.
Verano caliente: recortes, cierres y más negocio privado
OPA Herri Plataformak advierte de un verano que será el reflejo del pacto: el 37% de los centros de salud reducirá horarios, 37 centros cerrarán puntualmente, habrá desplazamientos de pacientes y urgencias colapsadas. Para rematar, 700 camas hospitalarias quedarán inutilizadas.
Y mientras tanto, las listas de espera siguen disparadas, los datos se maquillan y, eso sí, el presupuesto para derivaciones a la privada sube un 11,5% en 2025. Un negocio redondo.
La guinda: parches vendidos como logros
La reapertura del PAC de San Martín o las urgencias del hospital Santiago en Gasteiz se venden como grandes avances, aunque, según OPA, son parches sin medios ni plantilla suficiente. En el colmo del cinismo, el Gobierno presume de destinar solo un 5,6% del presupuesto a sanidad privada, olvidando los 144,5 millones desviados a empresas externalizadas. Ya saben: la limpieza, cocina o informática también son negocio, si se sabe empaquetar.
El resultado, según OPA: más mortalidad evitable, peores resultados en salud y un sistema cada vez más alejado del control ciudadano. Por eso avisan: la presión social seguirá, las movilizaciones no cesarán y este verano estaremos atentos al deterioro de lo público para responder con contundencia.
OSASUNAREN EUSKAL ITUNA: PORROTA. Propaganda asko eta benetako arazoei irtenbide gutxi
OPA HERRI PLATAFORMAK uste dugu hamar hilabete luzeko negoziazio alferren ondoren, Eusko Jaurlaritzak Osasunaren Euskal Ituna itxi duela modu faltsuan. Prozesu hau porrot bat izan da: osasun publikoaren egiturazko arazoak konpondu gabe jarraitzen dute, pribatizazio-ikuspegia eta lankidetza publiko-pribatuaren politikak mantentzen dira —krisiaren arrazoi nagusietako bat—, eta uko egiten zaio pribatizatutako zerbitzuak berreskuratzeari. Inbertsioa eskasa da eta ospitaleetan oinarritutako eredua indartzen da, Lehen Mailako Arreta ahulduz, osasun sistema sendo eta bidezko baten oinarria dena.
Osasun sailburuaren adierazpen triunfalistei eta propagandistikei aurre eginez, zaila da akordio historikoaz edo adostasun zabalaz hitz egitea, Ituna Eusko Jaurlaritzatik kanpoko alderdi politiko gehienek eta osasun sektoreko sindikatu gehienek baztertu dutenean.
Osakidetzako langile guztiak ordezkatzen dituzten sindikatuek ez dute salatzen soilik pribatizazio-politikak, baizik eta langileen lan-baldintzen degradazioa ere. Baldintza duinak eskatzen dituzte, langile egonkor eta nahikoa izateko, ihesaldia saihesteko. Eusko Jaurlaritzak, legegintzaldi osoan zehar, uko egin dio horri.
Hasieratik, herritarren plataformek oso kritikoak izan gara Itunarekin.
Osasun publikoaren aldeko plataformak, pentsiodunen mugimenduak, talde feminista eta ekologistak, egoitzetako senideen elkarteak eta osasunaren arloan eskumenak dituzten erakundeak (foru aldundiak eta udalak) baztertzea salatu dugu. Aldi berean, interes pribatuak dituzten ordezkariak (Confebask eta unibertsitate pribatuak) saritu dira, osasuna negozio gisa ulertzen dutenak.
Era berean, metodologia gardentasunik gabea eta antidemokratikoa salatu dugu, pribatizazioaren aldeko irizpideak inposatzeko aukera eman duena, lan-talde batzuetan bozkatu zenaren aurka ere.
Ez dugu partekatzen urrian aurkeztutako “Diagnostikoa”, osasun publikoaren egoera larria eta haren arrazoiak (pribatizazioa eta funtsen desbideratzea klinika pribatuetara) islatzen ez dituelako. Horren adibide da, onartu eta biharamunean, Eusko Jaurlaritzak (EAJ-PSE) uko egin ziola anbulantzia-zerbitzua berreskuratzeari, zerbitzu horrek gabezia eta irregulartasun ugari baititu.
Hori guztia edukirik gabeko prozesu batera eraman du, propaganda asko eta benetako irtenbide gutxi eskainiz, titular handiak lortzeko makillaje ukitu arinak baino ez. Horregatik, osasun publiko sendoa bermatzeko eta pertsona guztien osasunerako eskubidea —bereziki ahulenena— ziurtatzeko behar dugun osasun-eredu berriaren oinarriak prestatu ditugu.
Hamar hilabete igaro ondoren, osasun publikoaren eta bereziki Lehen Mailako Arretaren narriadura areagotzen ari da. Uda honetan murrizketak errepikatuko dira: osasun-zentroen %37k arreta-ordutegia murriztuko du, 37 zentrok itxiera puntualak edo aldi baterakoak izango dituzte, mediku gabe geratuko dira, pazienteak beste herrietara bidaliko dituzte, larrialdiak gainezka egongo dira eta 700 ospitale-ohe itxiko dira. Murrizketa horiek zerbitzu publikoak ahultzen dituzte, itxaron-zerrendak handitzen dituzte eta negozio pribatuari mesede egiten diote.
Gainera, itxaron-zerrendei buruzko datuak faltsutzen dira, oraindik oso altuak baitira. Pribatura bideratzeak gutxitu direla harrotasunez esaten da, baina horietarako aurrekontua urtero handitzen da (%11,5 gehiago 2025ean), eta aparteko orduak gora doaz. Aldi baterakotasuna %50etik gorakoa da. Familia-medikuen eta pediatren gabeziak Lehen Mailako Arreta ahultzen jarraitzen du.
San Martingo Larrialdi Zentroa edo Gasteizko Santiago ospitaleko larrialdiak berriro irekitzea lorpen handitzat aurkezten da, baina baliabiderik gabe eta langile nahikorik gabe ireki dira.
Europako herrialdeetan osasun pribatura diru gutxien bideratzen duen herrialdea garela harrotasunez esaten da (300 milioi, aurrekontu sanitario osoaren %5,6), baina ahazten dira 144,5 milioi azpikontratatutako enpresetara desbideratu direla (garbiketa, sukaldaritza, mantentze-lanak, informatika…). Ikerketa zorrotzek diote pribatizazioak garestiagoak direla, osasun-emaitza okerragoak ematen dituztela eta heriotza saihestezinak handitzen dituztela.
Herritarren parte-hartzea kudeaketaren fiskalizazioan baztertzea eta aurreko gobernuen politika eta jokabide berdinak mantentzea salatzen dugu.
Guk, gure aldetik, udan zehar sortzen diren arazoei adi egongo gara eta presio soziala eta mobilizazioak mantentzea berresten dugu, osasun publiko unibertsala, integrala, erabileran doakoa eta kalitatezkoa defendatzeko.
