Reportajes

Por DavidBM

En Barakaldo se ha instalado una espera insoportable. A comienzos de septiembre, cuando el verano ya agoniza, el Ayuntamiento sigue sin conceder las Ayudas de Emergencia Social (AES). Nueve meses después de que arrancara el año, miles de familias continúan atrapadas en un limbo administrativo. En otras ciudades, como Bilbao, las mismas ayudas se gestionan en apenas quince días. Aquí, en cambio, la burocracia se ha convertido en una condena que golpea con más fuerza a quienes menos tienen.

Los números hablan con crudeza: en 2024, unas 3.300 familias del municipio pidieron cita en los servicios sociales municipales. La urgencia estaba sobre la mesa desde hace tiempo, pero a estas alturas de 2025 la mayoría de expedientes ni se han tramitado ni se han abonado. La ayuda que debía servir para aliviar alquileres, facturas de luz y gas, alimentación o medicinas se ha transformado en un espejismo. “Es un retraso inaceptable que castiga a quienes más lo necesitan”, denuncian desde Berri-Otxoak, la plataforma contra la precariedad que lleva más de tres décadas reclamando justicia social en el municipio.

En la calle, la situación se traduce en angustia cotidiana. Hay madres que se ven obligadas a racionar la compra porque no saben si mañana podrán pagar la luz. Hay pensionistas que acuden a la oficina de Berri-Otxoak buscando orientación porque no llegan ni a cubrir lo básico. La ayuda que no llega erosiona la dignidad de las personas, advierten desde el colectivo. Lo que debería ser un salvavidas se convierte, con cada mes de retraso, en un peso añadido de incertidumbre.

La comparación con Bilbao duele especialmente. Allí, explican, las solicitudes se resuelven en cuestión de semanas. En Barakaldo, en cambio, las familias esperan meses sin una sola noticia. “No pedimos un favor, pedimos justicia. Que las ayudas lleguen ya, sin más excusas”, repite la plataforma. Y exige al Ayuntamiento medidas claras: aumentar el presupuesto, revertir los recortes y reforzar los servicios sociales con más personal. Porque no se trata solo de tramitar papeles; se trata de que la cobertura de las necesidades básicas de las familias más precarizadas sea, de una vez, una prioridad real.

La historia de Berri-Otxoak explica parte de la indignación. El colectivo nació el 12 de agosto de 1992 y desde entonces ha estado en primera línea: contra la especulación inmobiliaria, contra los desahucios, contra los recortes. Desde 1997 mantienen además una oficina de información sobre ayudas sociales. Por allí han pasado ya casi 17.860 familias, buscando orientación, consuelo o, simplemente, alguien que les escuche.

Treinta y tres años después de su nacimiento, la organización insiste en un mensaje claro: las ayudas de emergencia no pueden seguir siendo promesas vacías. O llegan a tiempo, o dejan de ser ayuda. Y detrás de cada retraso hay rostros, nombres y vidas en carne viva.

Prekarietatearen aurkako eta eskubide sozialen aldeko Berri-Otxoak plataformak, Udalaren aurrean egingo den elkarretaratze baten bidez, salatu nahi du Barakaldoko Udalak oraindik ez dituela Gizarte Larrialdietarako Laguntzak (GLL) eman, eta familia eta pertsona pobretuenak kalteberatasun larrian utzi dituela. Bederatzi hilabete baino gehiagoko atzerapen hori ez dator bat Bilbo bezalako beste udalerri batzuen kudeaketarekin, urte hasieratik ematen baititu laguntza horiek.

Irailean Barakaldok oraindik ez ditu Gizarte Larrialdietarako Laguntzak (GLL) eman, eta familia eta pertsona pobretuenek zain jarraitzen dute. Bederatzi hilabete igaro ondoren, laguntza gehienak ez dira oraindik izapidetu, ezta abonatu ere; beraz, atzerapen onartezina da, eta gehien behar dutenak zigortzen ditu.

2024an, Barakaldoko 3.300 familia inguruk hitzordua adostu zuten udaleko gizarte zerbitzuekin, eta agerian geratu zen laguntza horien eskaera handia eta premia larria. Hala ere, 2025ean bederatzi hilabete igaro ondoren, kasu batzuetan eskaerak oraindik ez dira izapidetu, eta laguntzak ez dira inola ere ordaindu.

Berri-Otxoak elkarteak salatu duenez, irailean herriko gobernu taldeak oraindik ez ditu Gizarte Larrialdietarako Laguntzak (GLL) eman, eta familia eta pertsona pobretuenek 9 hilabete baino gehiagoz itxaroten jarraitzen dute.

Gizarte Larrialdietarako Laguntzak funtsezko tresna dira oinarrizko beharrak asetzeko, hala nola alokairuak ordaintzea, horniduren fakturak, elikagaiak edo osasun-gastuak. Kontzesioa berandu ematea arazo burokratikoa da, eta pertsonen duintasunari egiten zaion irain zuzena; izan ere, ziurgabetasunez eta larritasunez bizi behar izaten dute, eta ezin izaten diete aurre egin beren oinarrizko premiei, hala nola etxebizitzari edo elikadurari.

Egoera hori konpontzeko berehala jarduteko exijitu dio Berri-Otxoak elkarteak Barakaldoko Udalari. Premiazkoa da beharrezko izapide guztiak arintzea, laguntza horiek herritarrengana ahalik eta lasterren irits daitezen. Tokiko gobernuaren ekintza eza Barakaldoko bizilagunekiko sentiberatasunik ezaren eta konpromisorik ezaren erakusgarri da.

Larrialdietarako laguntzak ezin dira promesa hutsa izan. Errealitate ukigarria izan behar dute, eta garaiz iritsi behar dute, une zaila bizi dutenen egoera arintzeko. Horregatik, gobernu taldeari eskatzen diogu erantzun sendo eta azkar bat eman diezaiola gizarte-krisi honi.

Hilabete amaierara iristeko egungo zailtasun-egoerak inbertsio handiagoa eskatzen du udalaren laguntza ekonomikoetara bideratutako aurrekontuan, larrialdiko laguntzak eskuratzeko egindako murrizketak lehengoratzea eta udaletako gizarte-zerbitzuetako langileak handitzea. Prekarizatutako eta pobretutako familien eta zailtasun ekonomiko gehien dituztenen oinarrizko premiak estaltzea lehentasunezko gaia izan dadin udalerrian.

Berri-Otxoak duela hiru hamarkada sortu zen, 1992ko abuztuaren 12an, eta 33 urteko ibilbidean nabarmendu da etxebizitza duina izateko eskubidearen alde, espekulazioaren eta etxegabetzeen aurka, eta murrizketen, prekarietatearen eta pobreziaren aurka egindako mobilizazioengatik. Kolektiboak, gainera, 1997ko azaroaren 17tik gizarte-laguntzei buruzko informazio-bulego bat du, eta bulego horretatik 17.860 familia igaro dira 28 urte hauetan.