Por David BM
Bilbao, 13 enero 2026 – Kontxi Rebollo Ortega (Gipuzkoa), Ramón Ugarte Libano (Araba) y José Ignacio Martínez Ortega (Bizkaia), integrantes de OPA Herri Plataformak, firman un artículo de opinión en el que cuestionan duramente la gestión del consejero de Salud del Gobierno Vasco y denuncian que, tras los anuncios y promesas de futuro, se esconde una política sostenida de recortes estructurales, especialmente en la Atención Primaria, pilar del sistema sanitario público.
Los autores sostienen que los recortes que se repiten cada Navidad, Semana Santa y verano -hasta cinco meses al año– no son coyunturales ni excepcionales, sino parte de una estrategia continuada de desmantelamiento. Bajo eufemismos como “plan de contingencia” o “reorganización de servicios”, la realidad cotidiana se traduce, aseguran, en cierres de centros, reducción de horarios, turnos sin médico o cubiertos por residentes, y una grave falta de personal en medicina de familia y pediatría.
Las consecuencias son claras: listas de espera en aumento, menor capacidad de atención y urgencias colapsadas. No es casual, señalan, que enfermedades infecciosas agudas se atiendan cada vez más en hospitales en lugar de resolverse en Atención Primaria. Una mejor dotación de los Puntos de Atención Continuada (PAC) permitiría aliviar esta presión asistencial.
A este deterioro se suma, según el texto, una alarmante falta de transparencia. La información facilitada por el Departamento de Salud se basa en porcentajes y carece de datos concretos sobre recursos reales disponibles. Los firmantes interpretan este cambio como una estrategia deliberada para evitar rendir cuentas sobre el impacto de los recortes y desplazar el foco mediático hacia grandes anuncios, inversiones millonarias y OPEs sin concreción, ni plazos ni presupuestos claros. “Mucho titular y pocas nueces”, resumen.
Ese deterioro estaría empujando, advierten, a una parte creciente de la ciudadanía hacia la sanidad privada. Actualmente, el 33% de la población vasca dispone de un seguro médico, lo que supone un 56% más que hace seis años. Un negocio en expansión en el que, subrayan, no por casualidad recalan antiguos altos cargos del Departamento de Salud y de Osakidetza.
El artículo desmonta también el relato oficial de la inversión en infraestructuras. La anunciada “inversión histórica” de 1.600 millones de euros para ocho años equivale a unos 220 millones anuales, una cifra similar a la de ejercicios anteriores. De ese total, solo 200 millones se destinan a Atención Primaria, lo que consolida un modelo hospitalocéntrico centrado en la enfermedad y no en la prevención. Además, el 67% de la inversión se ejecutará entre 2028 y 2032, postergando necesidades urgentes.
Entre ellas, citan el nuevo centro de salud para los barrios del sur de Gasteiz, cuya construcción se aplaza, como mínimo, hasta 2031. Un retraso que consideran injustificable y que agrava las desigualdades territoriales entre comarcas.
En materia de personal, los firmantes ponen el foco en la OPE anunciada para 2026 con 5.425 plazas, de las que el consejero asegura que 2.160 son de nueva creación. Sin embargo, afirman que ninguna de ellas lo es realmente: 240 corresponden a personal subrogado por la integración del Oncológico, 1.920 son plazas sin código cubiertas desde hace años por personal temporal, y el resto son estructurales ocupadas por eventuales. La temporalidad, advierten, seguirá muy lejos del 8% exigido por la Unión Europea.
La lentitud en la resolución de las OPE, la baja tasa de reposición, el elevado número de jubilaciones y la negativa a codificar otras 1.463 plazas mantienen la precariedad como norma. Como ejemplo, citan el fracaso de la OPE de puestos de difícil cobertura, de la que Osakidetza no ha logrado retener al 45% de quienes obtuvieron plaza, muchos de ellos en excedencia ante la falta de condiciones laborales atractivas.
También critican la creación de algunas plazas de Psicología en Atención Primaria, que consideran insuficientes y carentes de un estudio riguroso de necesidades. Denuncian que no se ha contado con profesionales ni pacientes y que, además, se crearon sin la formación legal requerida, lo que ha derivado en recursos judiciales. A ello se suma el malestar generado por la propuesta de integrar la salud mental bajo el control de las OSI, por el temor a una detracción de recursos hacia los hospitales.
En cuanto a la privatización, cuestionan las cifras oficiales. Aunque el consejero sitúa en un 5,6% el presupuesto destinado a centros privados, los autores recuerdan que otros 250 millones de euros se destinan a servicios externalizados como limpieza, cocinas, seguridad, informática, lavandería, transporte sanitario o consultorías, lo que eleva la privatización real al 11%.
Especialmente crítica es la situación de Tolosaldea. El anuncio de un hospital no comarcal en Tolosa, junto al rechazo a la publificación de la Clínica de la Asunción -pese a su amplio respaldo social-, retrasaría seis años una solución definitiva. Sin plan funcional ni garantías, temen la creación de un Centro de Alta Resolución dependiente del Hospital de Donostia. Exigen, por ello, compromisos firmes que aseguren una atención comarcal equiparable al resto de hospitales públicos.
El texto concluye señalando la contradicción entre el discurso oficial de prevención y unos presupuestos que relegan la Salud Pública al 1,5% del gasto sanitario y mantienen la Atención Primaria en torno al 14,2%, lejos del 25% recomendado. También expresan su preocupación por la inversión de 100 millones en transformación y salud digital, sin garantías suficientes para evitar que los datos de pacientes terminen en manos de aseguradoras o empresas privadas.
“La sanidad pública no necesita propaganda, sino hechos”, concluyen los firmantes, advirtiendo de que, ante la inacción institucional, solo la movilización social podrá forzar las soluciones que siguen sin llegar.
Gabonetan aplikatzen diren murrizketak ez dira ez puntualak ez ezohikoak. Urtez urte errepikatzen dira, baita Aste Santuan eta udaran ere, guztira bost hilabetez. Murrizketa estrukturalak dira, eta osasun-sistema publikoaren zutabe den Lehen Mailako Arreta eraisteko politika iraunkor bati erantzuten diote.
Aurten, Osasun Sailburuak «kontingentzia-plan» edo «zerbitzuen berrantolaketa» bezala izendatu dituen arren, urteroko murrizketen izenorde besterik ez dira. Aldiz, herritarrek bizi duten errealitatea ezaguna da: ordutegi-murrizketak, zentroen itxierak, medikurik gabeko txandak edo mediku egoiliarrekin artatutako txandak eta orokorrean, langileri eza, batez ere familia-medikuntzan eta pediatrian. Ondorioak argiak dira: itxaron-zerrendak handitzea, osasun-arreta murriztua eta larrialdiak kolapsatuta. Gaixotasun infekzioso akutuak gero eta gehiago ospitaleetan artatzea ez da kasualitatea, lehen mailako arretan egin beharrean. Etengabeko Arretako Puntuak (EAG) hobeto hornitzeak tentsionamendu hori saihestuko luke.
Gainbera orokortu honi, gardentasun falta kezkagarria gehitu behar zaio. Informazio urria, zehaztugabea eta eskura dauden baliabide errealak zehazten ez dituzten ehunekoetan oinarritua. Ez da kasualitatea. Murrizketen eraginei buruz azalpenak emateari utzi eta komunikabideen fokua promesa handietara, milioi askoko iragarpenetara eta LEP irrealetara bideratzeko Sailburuaren estrategia aldaketa bati erantzuten dio; zehaztapen gutxi, epe mugarik ez eta aurrekontu argirik gabe. Titular asko eta mami gutxi beraz.
Horrela, osasun publikoaren narriadura estaltzen saiatzen da, gero eta pertsona gehiago osasun pribatura bultzatuz. Gaur egun, EAEko biztanleen % 33k dauka mediku asegurua, duela sei urte baino % 56 gehiagok. Etekin handiko negozioa da, non, ez kasualitatez, Osasun Saileko eta Osakidetzako kargudun ohiak jasotzen dituzten euren admistrazio kontseiluetan.
Osakidetzako eguneroko errealitatearekin alderatu ezkero berehala erortzen den normaltasun-kontakizun bat inposatu nahi da. Non,
1.Azpiegiturak irtenbide gisa aurkezten dira, arazo nagusia ez direnean eraikinak, baizik eta horiei erantzuteko langile falta. Zortzi urterako 1.600 milioi euroko ustezko «inbertsio historikoa» aurkeztu dute, baina finean 220 milioi ingurukoa da urtean, azken urteetakoen oso antzekoa.
Inbertsio horien banaketa argigarria da. 200 milioi baino ez Lehen Mailako Arretarentzat, gaixotasunean oinarritutako ospitale eredu bat sendotuz, osasunaren prebentzioaren eta sustapenaren kaltetan. Gainera, inbertsio hauen % 67a, 2028-2032 urteen bitartean burutuko dira.
Era honetan, Gasteiz hegoaldeko auzoetarako osasun-zentro berria bezalako premiazko beharrak, gutxienez, 2031ra arte atzeratzen dira. Eskualdeen arteko ezberdintasunak larriagotzen dituen atzerapen justifikaezina.
2.2026rako 5.425 lanpostuko LEP bat iragarri da, eta horietatik 2.160 berriak direla ziurtatu du sailburuak. Profesional gehiago ekarriko dituela dio, egonkortasun gehiago. Ez da egia. Ustezko plaza berri horietako bat ere ez da benetakoa: 240 Onkologikoaren integrazioagatik subrogatutako langileei dagozkie. Beste 1.920 plaza koderik gabekoak dira (aspaldidanik aldi baterako langileek betetzen dituztenak, ezinbestekoak izanik ere egiturazkotzat aitortuta ez daudenak). Gainerakoak, behin behineko langileek estaltzen dituzten plaza estrukturalak dira, baina ez berriak. Ondorioz, behin-behinekotasun tasak gora egiten jarraituko du, Europar Batasunak eskatzen duen % 8tik oso urrun. LEPak ebazteko geldotasunak, aplikatu den birjarpen tasa txikiak, gaur egun erretiroa hartzen duten langileen kopuru handiak eta Osakidetzak beste 1.463 plaza kodetzeari uko egiteak, behin-behinekotasuna mantentzea dute arau eta helburu.
Gainera, betetzen zailak diren lanpostuetarako LEParen porrota, kudeaketa txarraren adibide nabarmena da. Osakidetzak ez du jakin plaza lortu duten langileen % 45a Osakidetzan bertan mantentzen. Lan-baldintza duinik gabe, pertsona askok plaza hauek eszedentzian uztea erabaki dute.
3.Lehen Mailako Arretan Psikologiako lanpostu batzuk sortzea ez da nahikoa, eta ez dio erantzuten egungo gizartearen premien azterketa zorrotz bati. Ez dute osasun mentaleko langileen edo pazienteen iritzirik jaso. Gainera, legeztatutako prestakuntzarik gabe sortu ziren, epaitegietan lege-errekurtsoak aurkeztea eragin duena.
Horrez gain, osasun mentala ESIen kontrolpean jartzeko proposamena egin da, osasun mentaleko langileen artean ezinegona sortuz; baliabideak (ekonomikoak eta langileenak) ospitaleen alde gutxituko diren beldur dira, horrek arreta komunitarioa, kalitatea eta irisgarritasuna are gehiago ahulduko dituelakoan.
4.Sailburuak azpimarratu du zentro pribatuetara bideratutako aurrekontua % 5,6koa dela, baina ez ditu kontuan hartzen beste 250 milioi zerbitzu pribatizatuetara bideratzen direla: sukaldeak, garbiketa, segurtasuna, informatika, garbitegia, osasun garraioa, aholkularitzak… Guztira, pribatizazioa % 11ra iristen da.
5.Eskualdekoa izango ez den ospitale bat iragarri da Tolosan, eta Asuncion klinika publiko egitea baztertu, nahiz eta aukera honek gizartearen babes handia izan. Erabaki honek sei urte atzeratuko luke behin betiko konponbidea. Plan funtzionalik eta bermerik gabe, Donostia Ospitalearen hedapen gisa jardungo lukeen eta bere zerbitzuak Gipuzkoako herritar guztiei zabalduko lizkiekeen Bereizmen Handiko Zentro baten itxura du, Tolosaldeko herritarrei erantzun beharrean.
Konpromiso irmoak eskatzen ditugu, gainontzeko eskualdeetako ospitale publikoen pareko arreta bermatuz eta Tolosaldeak jasan duen diskriminazio historikoarekin behin betiko amaitzeko.
6.Deigarria da sailburuak publikoki prebentzioan, osasunaren sustapenean eta gizarte-determinatzaileetan oinarritutako eredu baterantz biratzea defendatzen duen bitartean, aurrekontuek Osasun Publikoa baztertzen dutela gastu sanitario globalaren % 1,5 exkax batekin, eta Lehen Mailako Arreta % 14,2 inguruan mantentzen dutela, Europar Batasunak gomendatutako gutxieneko %25etik oso urrun.
Porrot egin duten arren, Lehen Mailako Arretako plan estrategikoak mantendu dira, eta berriro ere aparteko orduak erabili dira itxaronaldi gehien dituzten osasun zentroak betetzeko. Formula zaharkitu eta ez eraginkor honek, arretaren iraupenerako (famili mediku bera urteetan zehar) joera ahultzen du, prekarizazioa geldiaraziko duten lan talde eta lan-baldintza duinen aldeko apustua egin beharrean.
7.Eraldaketa eta Osasun digitalean 100 milioi inbertitzeak kezkatzen gaitu, pazienteen datuak aseguru-etxeen eta beste enpresa pribatu batzuen esku ez geratzeko berme nahikorik ez dagoen heinean.
Azken finean, sailburu jauna, osasun publikoak ez du propagandarik behar, baizik eta egoera kezkagarri bat zuzentzen duten egitateak. Gaur egungoa, funtsean, zuk kargua hartu zenueneko egoera tamalgarri berbera da. Gelditasun honen aurrean, gizarte mobilizazioak soilik behartu ahal izango ditu oraindik iritsi gabe dauden konponbideak.
Leave A Comment