Por David BM
Gorliz/Plentzia, 17 de agosto. Ayer sábado, cientos de personas con camisetas amarillas transformaron las playas de Gorliz y Plentzia en un clamor contra la guerra, el racismo y las políticas migratorias excluyentes. La acción, bautizada como “Marea Horia”, fue convocada por la plataforma Ongi Etorri Errefuxiatuak de Plentzia, Gorliz y Lemoiz, y dejó claro que el verano festivo también puede ser un altavoz político contra la barbarie.
El lema de esta edición, “Guztiontzako giza eskubideak nonahi” (Derechos humanos para todas en todas partes), no dejaba lugar a dudas. La denuncia se centró en dos frentes: el genocidio en Gaza, con más de 60.000 personas asesinadas, entre ellas más de 20.000 niños y niñas, y las políticas europeas que convierten la migración en un delito, mientras se blanquea el negocio de la guerra.
“Es la imagen de niños famélicos lo que molesta a Occidente, no los miles de toneladas de bombas lanzadas”, señalaba el comunicado leído en la rampa de Arkote, donde se realizó un emotivo homenaje a quienes han perdido la vida intentando llegar a Europa. Con música, con flores arrojadas al agua y con un silencio más contundente que cualquier discurso, se recordó a las víctimas invisibles de las fronteras.
La marcha arrancó a las 12:00 desde Astondo, acompañada también desde el mar por nadadoras del grupo Orkamari, padelistas y piragüistas, en una estampa que combinó deporte, playa y protesta social. El recorrido culminó en Plentzia, donde se leyó el manifiesto y se lanzó un mensaje nítido: no se puede seguir legitimando políticas belicistas ni criminalizando la migración.
No faltaron tampoco las referencias locales. Hace un año, Ongi Etorri Errefuxiatuak ya había señalado la importancia del empadronamiento municipal como llave de acceso a derechos básicos como sanidad, educación, empleo o prestaciones sociales. Ayer, la plataforma celebró que, tras meses de presión, la Asociación de Municipios Vascos (EUDEL) aprobara en junio unos criterios comunes para empadronar en situaciones especiales, desde trabajadoras internas de cuidados hasta personas a las que los caseros impiden empadronarse.
La organización avisó, sin embargo, de que no basta con recomendaciones: ahora toca que los ayuntamientos las pongan en práctica. En Uribe Kosta, señalaron, la pelota está en el tejado de las instituciones locales.
Tras la concentración, el ambiente reivindicativo dio paso al social: al medio día el Gaztetxe de Plentzia acogió un pintxopote popular en el que participantes y asistentes pudieron compartir impresiones, esta vez con algo más de alegría que de rabia.
En definitiva, la Marea Horia 2025 volvió a demostrar que incluso en el contexto más amable de unas playas abarrotadas de veraneantes, la solidaridad puede interrumpir el paisaje con una marea amarilla de conciencia y denuncia. Porque, como dejaron claro sus organizadores, “sobrevivir no es delito” y los derechos humanos no entienden de fronteras ni de temporadas turísticas.
(16/8/2025) Datorren abuztuaren 16an, edizio berri bat ospatuko dugu Gorlizko eta Plentziako hondartzetan.
Oraingo honetan, agerian utzi nahi dugu munduan zehar egiten ari den giza eskubideen urraketa sistematikoa, zigorgabetasun osoz, bai agertoki globalean, bai barneko migrazio-politiketan.
Alde batetik, munduan areagotzen ari diren politika belizistak eta berrarmatzaileak salatzen ditugu, bereziki AEBetan eta Europako zenbait herrialdetan ultraeskuina boterera iritsi ondoren. Politika belizista horiek aldaketa sakonagoen adierazle dira, eta horren sintoma, II. Mundu Gerraren amaieratik ezarritako adostasunak hausten ari direla nazioarte agertokian.
Horietako bat, zalantzarik gabe, Nazio Batuen Eskubideen Gutunaren gutxiespenaren normalizazioa eta urraketa sistematikoa da. Horren adierazlerik mingarriena Gazan egiten ari den genozidioa da. Zigorrik gabe eta mundu guztiaren begien aurrean, Israelgo gobernu sionistak, 60 mila pertsona baino gehiago erail ditu, horien artean 20 mila haur baino gehiago. Gainera, gizakiok lotsatzen gaituzten irudiak ikusten ari gara, XXI. mendean hainbat pertsona goseak jota hiltzen, hain zuzen.
Eta hori guztia, nazioarteko komunitatearen axolagabekeriaz edota konplizitateaz, bereziki Europar Batasunarena, zalantzarik gabe babesten baititu politika belizistenak eta NATOren barruan AEBren berrarmatzea.
Baina baita barruan ere. Europako erakundeen migrazio-arloko politikek ez dituzte kontuan hartzen migrazio-prozesuen benetako arrazoiak, hau da, helmugako herrialdeetan bete gabeko enpleguen eskaria eta munduan zehar pertsona askoren bizi-baldintza zailak hobetzeko aukerak bilatzea.
Arlo horretan lan egiten duten gizarte-erakunde espezializatuek adierazten duten bezala, EBko Migrazioari eta Asiloari buruzko Ituna aurrez aplikatutako euste- eta disuasio-politikekin jarraitzea eta areagotzea baino ez da. Politika horiek azken hamarkadetako Europako asilo-eskubidea atzera egitea ekarriko du, asiloa bilatzen dutenen bidaian zehar sufrimendua areagotuz.
Beren jatorrizko herrialdeetatik modu behartuan atera behar ez izateko baldintza ekonomiko eta sozialak sortzen lagundu beharrean, modu ordenatuan eta le-galean kudeatuta eta giza eskubideen errespetuan oinarritutako migrazio-politikak ezartzen lagundu beharrean, migratzeko eskubidea kriminalizatzen da.
Eta hori guztia larriagotu egiten du eskuin muturraren immigrazioaren aurkako diskurtsoen gorakadak, eta zoritxarrez, Europako alderdi kontserbadore eta liberalak bere egiten ari dira. Diskurtso arrazista eta xenofoboak, gorrotoa, gatazkak eta indarkeria soziala sortzen saiatzen direnak, etorkinei gure gizartean dauden arazo guztien errua egozten dizkiete. Diskurtso horiei irmo aurre egin behar diete gizarte-erakundeek, baina baita gure erakundeek ere.
Baina, hurbilenean, gaur ere aurrerapen batzuei buruz hitz egin behar dugu. Duela urtebete, ekitaldi honetan bertan, udal-erroldak duen garrantzia azpimarratzen genuen, herritarren eskubide multzo baterako sarbidea delako, hala nola osasuna, hezkuntza, oinarrizko zerbitzuak, legezko enplegua, Lanbideko prestakuntza, oinarrizko gizarte-prestazioak, etab. Baita ere, etorkinen kasuan, administrazio-irregulartasuneko egoera amaituko lukeen epearen hasiera suposatzen duelako.
Esaten genuen, halaber, Euskal Herri solidarioaren alde egiten genuen Bizkaiko ia ehun gizarte-erakunde, tartean Ongi Etorri Errefuxiatuak, kanpaina bat bultzatzen ari ginela euskal erakundeei, bereziki Euskadiko Udalen Elkarteari (EUDEL), eskatzeko protokolo bat abian jar zezatela gure udalerrietan bizi diren eta gaur egun eskatzen diren baldintzak betetzen ez dituzten pertsona guztiei errolda bermatzeko.
Aldi honetan, bilerak egin ditugu hura osatzen duten alderdi politikoekin, baita ere erakundearekin berarekin, kanpaina egitera bultzatu gintuzten arrazoiak azaltzeko eta konponbide eraginkorrak eskatzeko.
Pozik esan behar dugu, urtebete geroago, kanpaina hau emankorra izan dela eta joan den ekainean, EUDELek, EGOERA BEREZIETAN ERROLDATZEKO IRIZPIDE KOMUNAK onartu zituela. Irizpide horietan, jarraibide komunak ezartzen dira udalentzat, pertsonen erroldatzea errazteko, eztabaidak eta interpretazio desberdinak saihestuz, eta hori modu eraginkorrean eta segurtasun juridikoarekin egiteko.
Adibidez, elkartasunagatik, ahaidetasunagatik edo adiskidetasunagatik etxebizitza batean bizi direnak; etxeko langileak eta barne-zaintzaileak, haien familiek erroldatzeko eskubidea aitortzen ez dietenak; edo alokairuan bizi diren pertsonak, jabeak erroldatzea eragozten dienak.
Baina gogoratu behar da EUDELek onartutakoa udalei egindako gomendioak baino ez direla, praktikan jar dezaten. Orain, bigarren fase batean sartuko gara, eta euskal udalei eskatuko diegu gomendio horiek praktikan jartzeko eta ahalik eta lasterren egiteko behar diren prozedurak eta baliabideak bideratuz.
Gure kasuan, Uribe Kostako Mankomunitatera eta mankomunitatea osatzen duten udaletara jotzen dugu, horiek betetzeko behar diren protokoloak ezar ditzatela eskatzeko.
