Por David BM
El Movimiento de Pensionistas de Euskal Herria ha dirigido una carta abierta al Lehendakari Imanol Pradales para exigir su implicación directa en la tramitación parlamentaria de la Iniciativa Legislativa Popular (ILP) que plantea la creación de un Sistema Vasco de Complemento de Pensiones. La propuesta busca equiparar las pensiones mínimas al Salario Mínimo Interprofesional (SMI), especialmente en un territorio con uno de los costes de vida más altos del Estado.
La iniciativa, que el pasado 15 de mayo presentó 145.142 firmas validadas, se encuentra a la espera de que el Parlamento Vasco vote su toma en consideración. Una votación que sigue sin fecha concreta, mientras PNV y PSE-EE guardan silencio, a diferencia del resto de grupos (EH Bildu, Sumar y PP), que ya han anunciado su apoyo a su tramitación.
«Sería un fraude sin paliativos ofrecer un cauce de participación tan exigente para luego cerrarlo en seco», denuncian los pensionistas en la misiva. Acusan al Gobierno Vasco de bloquear el ejercicio de un derecho constitucional -el de participación política- y de incumplir el espíritu de la Ley 10/2016, que regula las ILP en Euskadi.
El Movimiento recuerda que el Parlamento Vasco tiene plena competencia para legislar sobre esta materia, tal y como han certificado la Mesa y los Servicios Jurídicos de la Cámara. En este sentido, lamentan la contradicción del Ejecutivo autonómico: «Se reclaman competencias no transferidas, pero se eluden las que ya se tienen para mejorar la vida de las personas».
La ILP cuenta con un amplio respaldo social y sindical, y persigue corregir las desigualdades en las pensiones, especialmente las que afectan a las mujeres. Más de 90.000 personas en Euskadi, en su mayoría mujeres, sobreviven con pensiones mínimas que no permiten una vida digna. La propuesta busca complementar estas pensiones hasta alcanzar el SMI.
Frente al argumento del Gobierno de que ya existe la Renta de Garantía de Ingresos (RGI), los pensionistas responden que esta no garantiza autonomía ni suficiencia económica, y que su cobertura real apenas alcanza a 15.000 personas.
El coste de la medida, aseguran, no superaría el 1,4 % del presupuesto autonómico, e incluso podría tener un retorno positivo en términos de consumo e ingresos fiscales. «No se trata sólo de justicia social, sino de sentido común económico«, argumentan.
En la carta, el Movimiento recuerda al Lehendakari que se comprometió a reunirse con la Comisión Promotora de la ILP el pasado 26 de mayo, y le insta a hacerlo cuanto antes. «Ahora que la Mesa del Parlamento le ha requerido un informe, es el momento de escuchar directamente a quienes han movilizado a miles de personas para que esta ILP llegue al Parlamento.«
El mensaje final es claro y contundente: «No vamos a dejar de luchar para que ninguna persona, tras una vida de trabajo o de cuidados, se vea desamparada».
PENTSIODUNEN MUGIMENDUAREN GUTUN IREKIA IMANOL PRADALES LEHENDAKARIARI
Joan den maiatzaren 6an, Euskadiko Hirugarren Sektore Sozialaren Eguna zela eta, Pradales Lehendakariak adierazi zuen «demokrazia indartzea, ziurrenik, gure garaiko erronka handienetako bat dela, justizia sozialari hertsiki lotua», eta gizarte zibilari parte hartzeko deia egin zion. Hain zuzen ere, Euskadin Pentsioak osatzeko Euskal Sistema sortzeko Herri Ekimen Legegileak, Gizarte Segurantzaren gutxieneko pentsioak lanbide arteko gutxieneko soldatarekin parekatuko dituenak, lehen mailako parte-hartze politikorako eskubidea gauzatzen du, EKren 23.1 artikulua, eta, Konstituzio Auzitegiaren arabera, herriak zuzenean egindako herriaren borondatearen adierazpena da.
Eskubide hori baliatuz, maiatzaren 15ean 145.142 sinadura gordailutu ziren Eusko Legebiltzarrean, legez kautotuak. Sinadura horiek askoz gehiago izan zitezkeen Eusko Jaurlaritzak duela bederatzi urtetik sinadura elektronikoa eman behar zuen araudia garatu izan balu. Ekainaren 17an, eskatutako gutxieneko sinadurak baliozkotuta, Eusko Jaurlaritzak idatziz adierazi ahal izango du bere irizpidea, eta, eragozpenik ez badago, Eusko Legebiltzarraren osoko bilkurarako deia egin beharko da, ekimena kontuan hartzeko bozketa egin dadin. Baldintza horrek Legebiltzarreko taldeek erabakia hartzeko duten funtsezko eskubidea gauzatzea koordinatzen du. EAJ izapide horren aurka agertu zen Estatuko 4/2006 legearen eztabaidan, baina Kataluniako legean baino ez da ezabatu. Gaur egun, EAJ eta PSE-EE dira iritzirik eman ez duten talde bakarrak, eta besteek (EH BILDU, SUMA eta PP), berriz, tramitazioaren alde bozkatuko dute.
Aringarririk gabeko iruzurra litzateke parte hartzeko bide bat eskaintzea, izapide luze eta konplexu bat dakarrena, azpiegitura bat sortzea eta gastuak dakartzan kanpaina bat antolatzea eskatzen duena, gizartea tentsioan jartzea, hainbeste energia mobilizatzea, ondoren atzera botatzeko erakunde sindikal guztiek salbuespenik gabe babesten duten proposamen bat, ehunka erakunde sozial eta feminista, ia eremu guztietan erreferente diren 289 pertsona eta, batez ere, milaka pertsona. Gainera, Eusko Legebiltzarrak aho batez onartutako 10/2016 Legearen ez-betetze larria izango litzateke, honako helburu hauek ezartzen baititu: «Legebiltzarrari dagokion legegintza-funtzioan herritarren parte-hartze handiagoa, erakundeak herritarrengana hurbiltzea eta, oro har, sistema demokratikoaren funtzioa hobetzea».
Eusko Legebiltzarrak eskumen osoa badu legegintza-ekimen hori izapidetzeko, Legebiltzarreko Mahaiak eta Zerbitzu Juridikoek ziurtatu duten bezala, ez da onargarria Estatuari transferitu gabeko eskumenak eskatzen ari izatea, eta, aldi berean, uko egitea pentsiodun prekarioenen bizitza hobetuko duen eta gizonen eta emakumeen arteko etxebizitza-desberdintasuna modu erabakigarrian murriztuko duen eskumena erabiltzeari. Gizarte Segurantzako gutxieneko pentsioak ez dira nahikoak pentsiodun bat duintasunez bizi ahal izateko Estatuko erkidego aberatsenetako eta garestienetako batean, eta, gainera, emakumeek jasotzen dituzte gehienbat, lan-diskriminazioa jasan dutelako eta, zerbitzu publikoak nahikoak ez direnez, aitortu eta ordaindu gabeko zaintza-lanetan eman dutelako bizitza.
Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta dagoeneko existitzen dela argudiatzea eutsiezina da, haren diseinua aldi baterako prestazio gisa aurreikusita dagoelako berriro laneratu arte, bi pertsonaren bizikidetza-unitateak baztertzen dituelako, bata gutxienez pentsioduna eta bestea jarduera profesionalean lan egiten duen pentsioduna, eta horietako bat, normalean emakumea, bestearen mende egotera behartzen duelako, nahikotasunez eta autonomiaz bizitzeko osagairik ez duelako, eta pertsona bakarreko zenbatekoa nahikoa ez delako. Izan ere, 15.000 pentsioduni baino ez zaie aplikatzen 90.000 baino gehiago daudenean, gehienak emakumeak, diru-sarrera prekarioak eta txikiak dituztenak.
Pentsioak Osatzeko Euskal Sistema batek aukera emango luke kolektibo bereziki ahul batentzako beharrari, desberdintasunari eta justizia sozialari erantzuteko. Kostu ekonomiko gehigarria aurrekontuaren % 1,4 baino txikiagoa izango litzateke, gutxitu egingo litzateke gutxieneko etxebizitzek gora egin ahala eta LGStik beherako pentsioa jasotzen dutenen kopurua murriztu ahala, eta zati handi batean gizartera itzuliko litzateke; izan ere, oinarrizko kontsumoan aritzean, zergak eta balio erantsia handituko lirateke, eta enplegua mantendu eta sortuko litzateke.
Joan den maiatzaren 26an, Lehendakariak erantzun positiboa eman zion HELen sus-tatzaile-misioarekin bilera egiteari, agendan txoko bat aurkitzeko zain. Eusko Legebiltza-rreko Mahaiak txostena egiteko eskatu dionez, premiazkoa deritzogu lege-ekimen honen edukiari eta irismenari buruz zuzenean informatzeko biltzeari, pentsiodun prekarioenei, ba-tez ere emakumeei, erantzuteko premiari buruz, eta Eusko Legebiltzarraren Osoko Bilkurak lege-proposamen bat izapidetzearen aldeko botoa emateko erabakiaren garrantziari buruz. Lege proposamen hori hain ahalegin handia eskatzen ari dena eta hainbesteko babesa jasotzen ari dena. Gure aldetik, ez diogu borroka egiteari utziko, bizitza oso baten amaieran, lanean edo zaintzan, inor babesik gabe eta duintasunez eta autonomiaz bizitzeko baliabide nahikorik gabe gera ez dadin.
