Reportajes

Por DavidBM

Bilbao, 30 diciembre 2025 – El Movimiento de Pensionistas de Euskal Herria (MPEH) ha valorado con preocupación y firmeza el anuncio de la revalorización de las pensiones prevista para 2026, alertando de que, un año más, el incremento depende de la aprobación anual de un real decreto ley en el Congreso, lo que a su juicio convierte las pensiones en rehén de la confrontación política.

Según recuerda el movimiento, la garantía de cumplimiento de la Ley de la Seguridad Social no puede quedar supeditada a votaciones anuales, ni formar parte del “escudo social” como moneda de cambio entre partidos. “Las pensiones no deben ser objeto de negociación partidista”, subrayan.

De acuerdo con la Ley 21/2021, en enero de 2026 las pensiones deberían incrementarse con carácter general un 2,7%, resultado de aplicar la media del IPC de los doce meses previos a diciembre de 2025, si bien el cálculo exacto se sitúa en el 2,66%. El MPEH exige que este incremento se aplique de forma inmediata en la nómina de enero, sin dilaciones administrativas ni maniobras políticas.

La organización recuerda que la aplicación de esta ley en 2022 coincidió con un repunte histórico de la inflación del 8,4%, mientras las pensiones solo subieron un 2,5%, lo que provocó una pérdida severa del poder adquisitivo. Aunque en los años posteriores -2023, 2024 y 2025- se ha recuperado una parte de ese deterioro, aún quedará pendiente un 1,75% para compensar la merma acumulada.

El MPEH reconoce como un avance clave el uso del IPC para actualizar las pensiones, lo que permitió enterrar el IRP del 0,25% aplicado entre 2013 y 2017 por los gobiernos de Mariano Rajoy, pero advierte de que la eliminación de la paga compensatoria (“paguilla”) desde 2022 deja a las personas pensionistas sin protección ante escenarios de inflación creciente.

Especialmente crítica es la valoración sobre las pensiones mínimas. Tras el rechazo de la Iniciativa Legislativa Popular que planteaba equipararlas al Salario Mínimo Interprofesional (1.184 euros en 2025), estas se revalorizarán de nuevo por encima de la media gracias al RDL 2/2023. En 2026, el aumento total de las pensiones contributivas y no contributivas oscilará entre el 7,7% y el 11,43%, dependiendo del tipo y la situación familiar.

En el caso de las pensiones contributivas, se establece como referencia la de personas mayores de 65 años con cónyuge a cargo, que deberá alcanzar en 2027 1,5 veces el umbral de pobreza individual. Para ello, en 2026 se aplicará un incremento adicional equivalente al 50% de la diferencia existente, porcentaje que se reduce a la mitad para quienes no tienen cónyuge a cargo. Las pensiones no contributivas también se incrementarán mediante un mecanismo similar, tomando como referencia el 75% del umbral de pobreza fijado anualmente por el INE.

Las cuantías mínimas para 2026 sitúan la pensión de jubilación con cónyuge a cargo en 17.592,40 euros anuales, mientras que la pensión sin cónyuge queda en 13.106,80 euros. La pensión máxima, por su parte, aumentará un 2,815%, como consecuencia del incremento del 1,2% de la base máxima de cotización.

Pese a estas subidas, el MPEH denuncia que el problema estructural de las pensiones mínimas no se resuelve, ya que ni siquiera las pensiones con cargas familiares alcanzan el SMI, y la referencia al umbral de pobreza introducida por la Ley 2/2023 cronifica la brecha de género y la insuficiencia de ingresos entre las personas mayores.

Actualmente, 168.966 pensionistas en la CAV y 51.103 en Navarra perciben ingresos inferiores al SMI, una realidad que, según el movimiento, hace imposible ejercer derechos básicos como el acceso a la salud, una alimentación adecuada, una vivienda digna o servicios de cuidados de calidad.

Por todo ello, el Movimiento de Pensionistas de Euskal Herria exige recuperar el poder adquisitivo perdido, reinstaurar la paga compensatoria vigente antes de la reforma de 2021 y equiparar las pensiones mínimas al 100% del Salario Mínimo Interprofesional.

---

2026RAKO PENTSIOEN BALIOA HANDITZEA

Aurten ere, pentsioen igoera Kongresuak “ezkutu soziala” barne hartzen duen errege lege-dekretua onartzearen araberakoa izango da. Onartezina da pentsioen errebalorizazioa urteko erabaki politikoen menpe egotea. Gizarte Segurantzaren Legea betetzeko bermea ezin da Kongresuaren urteroko bozketaren menpe egon. Pentsioek ez dute truke-txanpon izan behar alderdien arteko eztabaidetan.

URTARRILEKO PENTSIOETAN PENTSIOEN IGOERAK BEREHALA APLIKATZEKO ESKATZEN DUGU

2026ko urtarrilean, pentsioak, oro har, % 2,7 igo beharko lirateke, 21/2021 Legean ezarritakoaren arabera; gehikuntza hori 2025eko abenduaren aurreko hamabi hilabeteetako KPIaren batez bestekoa aplikatzearen emaitza da. Nahiz eta kalkulu zehatza %2,66 izan.

Lege hori 2022ko urtarriletik aurrera aplikatzeak galera nabarmena eragin zuen pentsioen erosteko ahalmenean, urte horretan prezioak asko igo baitziren (% 8,4), eta % 2,5eko errebalorizazioa aplikatu baitzen.

Hurrengo urteetan, 2023an, 2024an eta 2025ean, legea betetzeak galera horren zati bat berreskuratzea ekarri du. Dena den, urte hori amaitzean, oraindik % 1,75 faltako da metatutako murrizketa lehengoratzeko.

Pentsioen eguneratzeak kalkulatzeko KPIaren aldakuntzak erabiltzea, zalantzarik gabe, Mariano Rajoyren gobernuek 2013 eta 2017 artean aplikatu zuten %0,25eko PRI (Pentsioen Errebalorizazio Indizea) gorrotatua likidatzen zuen pentsiodunen mugimenduaren lorpen handia izan da.

Baina konpentsazio-mekanismorik ez izatea (2022tik aurrera ezabatutako “paguilla” ospetsua), ziurrenik inflazio-tasa hazkorrak eta, beraz, batailaren hasieran ezarritako birbalorizazioa baino handiagoak ziren kasuetarako.

Aipamen berezia merezi du gutxieneko pentsioen kasuak; izan ere, 2025erako lanbide arteko gutxieneko soldataren zenbatekoraino (1.184 €) osatzea bilatzen zuen gure Legegintzako Herri Ekimena baztertu ondoren, errebalorizatu egin dira, azken bi urteetan gertatu den bezala, 2/2023 ELD aplikatuta, orokorra baino ehuneko handiagoan.

Kotizaziopekoen kasuan, erreferentzia gisa ezkontidea ardurapean duten 65 urtetik gorako pentsiodunentzako pentsioa ezartzen da, zeinak 2027an banako pobreziaren atalasea bider 1,5 egin behar baitu. Horretarako, pentsiodun horiek igoera gehigarri bat jaso beharko dute 2026an, pentsioaren eta atalase horren arteko aldearen % 50.

Kasu horretan aplikatutako portzentajearen erdia ezkontiderik ez duten pentsiodunei dagokiena izango da.

Kotizatu gabekoen pentsioen kasua desberdina da. Horiek ere portzentaje osagarri batean igoko dira antzeko mekanismo baten bidez, baina INEk urtero definitu eta argitaratutako pobreziaren banakako atalase beraren % 75eko erreferentziarekin, Bizi Baldintzen Inkestaren (BBI) emaitzekin.

2026rako, kotizaziopeko eta kotizazio gabeko pentsioen igoera % 7,7 eta % 11,43 artekoa izango da.

Gutxieneko pentsio kontributiboak (erretiroa eta alarguntza), familia-zamekin: % 11,43. Familia-kargarik gabe: %7.07.

Kotizatu gabekoen ezintasun- eta erretiro-pentsioak. Urteko zenbatekoa 8.803,20 euro (629 euro 14 ordainsaritan), BGDS bezala (Bizitzeko Gutxieneko Diru-Sarrera).

Kotizaziopeko pentsioen 2026ko gutxieneko zenbatekoen taula

Pentsioa, erretiroa. Titularrak ardurapeko ezkontidearekin: 17.592,40 euro urtean, 1256,45 euro gordin 14 ordainsaritan.

Ezkontiderik gabe: pertsona bakarreko unitate ekonomikoa. 13.106,80 euro urtean, 936,20 euro 14 ordainsaritan.

Ardurapeko ezkontiderik ez badu, urtean 12.441,80 euro, 888,70 euro 14 ordainsaritan.

Alarguntza-pentsioa. Familia-zamak dituen titularra: 17.592,40 euro, 1256,45 euro 14 ordainsaritan.

Titularra 65 urterekin edo % 65eko edo gehiagoko desgaitasuna duena: 13.106,80 euro, 936,20 euro 14 ordainsaritan.

Titularra hirurogei eta hirurogeita lau urte bitartean: 12.262,60 euro, 878,04 euro 14 ordainsaritan.

Titularra hirurogei urtetik beherakoa: 9.931,60 euro, 709,40 euro 14 ordainsaritan.

SOVI: 8.149,40 euro urtean, 582,10 euro 14 ordainsaritan.

Gehieneko pentsioa %2,815 igo da (%0,115, %2,7ari gehituta), gehieneko kotizazio-oinarria %1,2 igo delako.

Igoera hauekin gutxieneko pentsioen arazoa ez konpontzeaz gain, betikotu egiten da, eta familia-kargekin gutxieneko pentsioa ere ez da egungo LGSra iristen; are gutxiago, aldarrikatzen dugun banakakoa LGSarekin parekatzen da, 897,13 eurotan geratzen baita 14 ordainsaritan.

2/2023 Legean LGSaren erreferentzia pobreziaren mugarekin ordezteak kronifikatu egiten du adinekoentzako genero-arrakala eta diru-sarreren eskasia, lan-bizitza oso bat egin ondoren, eta haien bizi-baldintzak okertzen ditu urtez urte.

Gaur egun, EAEko 168.966 pentsiodunek eta Nafarroako 51.103k LGStik beherako diru-sarrerak dituzte.

Eusko Legebiltzarrak Gobernuko bi alderdien, EAJren eta PSEren botoekin eztabaidatzeari uko egin dion HELan esaten genuen bezala, eta Nafarroan onartutako osagarri garrantzitsu baina eskasarekin ere —osagarri horrek 1.100 eurorainoko gutxieneko kotizaziopeko pentsioak osatzen ditu hamalau ordainsariren truke—, ezinezkoa da oinarrizko eskubideak baliatzea.

Horien artean daude osasun-eskubidea, elikadura osasuntsua, etxebizitza erosoa, gizarte-integrazioa, zaintza-zerbitzuak eta mendekotasunerako laguntza eta zerbitzuak.

PENTSIOEN EROSTEKO AHALMENA BERRESKURATZEA ESKATZEN DUGU, ETA, HORRETARAKO, 2021EKO ERREFORMARA ARTE INDARREAN ZEGOEN KONPENTSAZIO-ORDAINSARIA

GUTXIENEKO PENTSIOAK LGS-REN %100AREKIN PAREKATZEA EXIJITZEN DUGU