Reportajes

//La pobreza tiene rostro femenino en las pensiones vascas

La pobreza tiene rostro femenino en las pensiones vascas

Miles de mujeres no alcanzan el umbral mínimo pese a décadas de trabajo.

2026-02-23T14:38:14+01:0023 febrero 2026|Reportajes|0 Comments

Por DavidBM

Bilbao, 23 febrero 2026 – El Movimiento de Pensionistas de Euskal Herria (MPEH) ha vuelto este lunes 23 de febrero a las escalinatas del Ayuntamiento de Bilbao para denunciar que, en pleno siglo XXI, la brecha salarial y de pensiones entre hombres y mujeres continúa siendo una realidad estructural. La concentración, celebrada un día después del Día Europeo por la Igualdad Salarial, combinó reivindicación, denuncia política y llamamiento a la movilización permanente.

El acto arrancó con un recordatorio interno -el número 5619 resultó agraciado en la rifa vinculada al sorteo de la ONCE del pasado sábado 21- antes de entrar en el núcleo del mensaje: la desigualdad económica que atraviesa la vida laboral y se consolida en la jubilación.

La movilización puso en valor el fin de semana de actos reivindicativos iniciado el viernes 20 con una manifestación centrada en la discriminación salarial y en pensiones, organizada por mujeres pensionistas junto a las secretarías de mujeres de los sindicatos ELA, LAB, STEILAS, ESK y Etxalde. La convocatoria, según el movimiento, fue un éxito y evidenció que “todavía existe una brecha de género tanto en salarios como en pensiones”.

El sábado 21, además, el MPEH participó junto a la Federación de Familiares de Residentes Babestu en una jornada celebrada en el edificio de la Bolsa de Bilbao, donde se abordó el maltrato en residencias de larga duración y se reflexionó sobre el modelo de cuidados. El encuentro concluyó con el compromiso de celebrar una segunda sesión ante la alta asistencia.

Pero el eje central de la concentración fue la lectura del manifiesto con motivo del Día Europeo por la Igualdad Salarial. El documento desgrana cifras que desmontan cualquier intento de minimizar el problema.

Según los datos de 2023 -los últimos publicados por el INE-, la brecha salarial supera el 18% en la CAV y Nafarroa, siendo Navarra el territorio más castigado con un 20,7%, por encima del 15,7% estatal. El movimiento subraya que la desigualdad no es abstracta: se materializa en sectores feminizados y precarizados.

El ejemplo más gráfico es el de la limpieza. Mientras la limpieza viaria -masculinizada- percibe salarios más altos, la limpieza en edificios -feminizada- soporta sueldos hasta un 20% inferiores, pese a realizar tareas equiparables.

En las pensiones, el golpe es aún más contundente. A 31 de diciembre de 2025, las mujeres jubiladas en el Régimen General cobran en la CAV casi 650 euros menos de media que los hombres (brecha cercana al 28%), mientras que en Navarra la diferencia roza los 700 euros (casi un 32%). Y aunque en el último año la distancia se ha reducido, lo ha hecho de forma “irrisoria”: 0,43 puntos en la CAV y 0,34 en Navarra.

El dato más alarmante, según el manifiesto, es que más de 65.000 mujeres pensionistas están por debajo del SMI en Euskal Herria, y que en las pensiones no contributivas las mujeres duplican -e incluso superan ampliamente- la presencia masculina (69% en Navarra).

Para el MPEH, esta situación no responde a la falta de trabajo femenino, sino a trayectorias laborales atravesadas por dobles jornadas, contratos temporales, empleo sumergido y la asunción mayoritaria de cuidados no remunerados, lo que repercute directamente en la cotización y en la pensión final.

En ese contexto, el movimiento denunció el rechazo en el Parlamento Vasco de las dos Iniciativas Legislativas Populares que defendían, por un lado, equiparar la pensión mínima al SMI y, por otro, establecer un SMI propio de 1.500 euros. Ambas, respaldadas por miles de firmas, fueron rechazadas sin siquiera ser debatidas.

“El problema no es técnico, es político”, insistieron. Y añadieron que los gobiernos de la CAV, Nafarroa y Madrid conocen la dimensión histórica de esta injusticia.

La concentración también sirvió para convocar una nueva protesta este jueves 26 a las 18:00 horas ante la Diputación en Gran Vía 25, contra la explotación de trabajadoras en una red de nueve viviendas comunitarias y seis residencias, donde -según denunciaron- una empresaria estaría enriqueciéndose a costa de condiciones laborales precarias facilitadas por la privatización del sistema de cuidados.

Además, el movimiento expresó su apoyo a la huelga general convocada para el 17 de marzo en defensa de un SMI propio de 1.500 euros y reiteró sus tres reivindicaciones centrales:

  • Pensión mínima igual al SMI
  • Complemento individual en la CAV y Nafarroa para pensiones por debajo del SMI
  • Medidas estructurales contra la brecha de género

Tras ocho años de movilizaciones ininterrumpidas, el mensaje final volvió a resonar en la plaza:

“Gobierne quien gobierne, las pensiones públicas y justas se defienden”.

SOLDATA-BERDINTASUNAREN ALDEKO EUROPAKO EGUNA

Atzo, otsailak 22, gizonen eta emakumeen arteko soldata berdintasunaren aldeko Europako eguna izan zen. Horregatik, gaur, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendutik (EHPM) hausnartu nahi dugu nola gizonen eta emakumeen arteko sistema desberdin horrek bidegabekeria eragiten duen soldata edo pentsio bat jasotzerakoan. Genero-arrakalaz ari garenean, gizonen soldatak eta pentsioak emakumeenak baino handiagoak direla esaten ari gara.

Nahiz eta emakumeek inoiz baino gehiago parte hartzen duten lan-merkatuan, nahiz eta inoiz baino prestatuago dauden eta inoiz baino argiago duten autonomia ekonomikoa behar dutela, oraindik badago soldaten arrakala. 2023ko datuen arabera, hau da, INEk argitaratutako azken datuen arabera, arrakala hori %18tik gorakoa da EAEn eta Nafarroan, lurralde kaltetuena Nafarroa izanik, %20ko arrakala baitauka. Estatuko genero-arrakala %15,7koa da.

Soldata-arrakala hori nola sortzen den ikus dezakegu garbiketa-lanak aztertuz gero. Kale-garbiketaren (maskulinizatua) eta eraikin-garbiketaren (feminizatua) arteko alderaketa nahiko adierazgarria da. Eraikinen garbiketa feminizatua dagoenez, oro har, prekarioa da. Bi kasuetan garbiketa-lanak egiten dira, baina soldatan %20tik gorako aldea egon ohi da, kalean lan egiteagatik jasotzen dituzten osagarriak eta plusak alde batera utzita.

Pentsioetako genero-arrakala ez da gertatzen emakumeek ez dutelako lanik egin. Askotan lan egin dute lanaldi bikoitzekin, etxean eta etxetik kanpo. Lanpostu prekario eta soldata baxuko gehienak emakumeek betetzen dituzte. Aldi baterako kontratuak gehiago izan dira emakumeen artean. Ekonomia informalean edo ezkutuko ekonomian lan gehien egiten dutenak dira. Feminizatutako lanak dira gutxien baloratzen eta ordaintzen direnak, hala nola garbiketa edo adinekoak zaintzea. Emakumeek beren ibilbide profesionala eten behar izan dute, edo eszedentziak eta baimenak eskatu zaintza-lanetan aritzeko. Horrek guztiak zuzenean eragiten dio kotizazio-denborari eta, beraz, murriztu egin du gaur kobratzen duten pentsioa.

2025eko abenduaren 31n, EAEn, erregimen orokorrean dauden emakume jubilatuek gizonezko jubilatuek baino ia 650 € gutxiagoko batez besteko pentsioa dute, hau da, ia %28ko arrakala; Nafarroan, emakume jubilatuen batez besteko pentsioa ia 700 € txikiagoa da, ia %32ko arrakala izanik. Datu are kezkagarriagoa da, datu horiek 2024koekin alderatuz gero, pentsioetako genero-arrakala EAEn 0,43 besterik ez dela murriztu, eta 0,34 Nafarroan, murrizketa barregarriak. Eta ezin dugu ahaztu kotizazio gabeko pentsioak (zenbateko txikienekoak) dituztenen artean, 2025ean, EAEn, emakumeak gizonen ia bikoitza izan direla, eta Nafarroan, bikoitza baino gehiago (%69).

Neurri eraginkorrak behar ditugu soldatetan eta pentsioetan dagoen genero-arrakala murrizteko, hala nola EHPMk bultzaturiko Gutxieneko Pentsioa Lanbide Arteko Gutxieneko Soldataren (LGS) pare jartzea proposatzen zuen Herri Ekimen Legegilea (HEL) edota sindikatuek aurkeztutako HEL, 1.500 euroko LGS propioa eskatzen zuena.

Hala ere, bi HEL horiek lotsagarri baztertu ziren Eusko Legebiltzarrean, eztabaidatzeko aukerarik ere eman gabe. Bi HEL horiek milaka eta milaka herritarren babesa bazuten ere, EAJ-PSE gobernutik gutxietsi egin dituzte, eta zigor gogorra ezarri diete prekarizatutako sektoreetan lan egiten duten langileei (gehienbat emakumezkoak direnek), eta baita milaka emakume pentsioduni ere.

Horregatik guztiagatik, emakume pentsiodunek gizon pentsiodunek baino arrisku handiagoa dute pobrezia-egoeran egoteko. Euskal Herrian, hilabete amaierara ozta-ozta irits daitezkeen emakume asko daude, eta 65.000 emakume pentsiodun baino gehiago LGSren azpitik daude.

EAEn, Nafarroan eta Madrilen gobernuek badakite bidegabekeria historiko honen konponbidea ez dela teknikoa soilik. Denok dakigu aldaketa kulturala, ideologikoa eta politikoa eskatzen duela. Horregatik bultzatu ditugu HELak, eta horregatik jarraitu behar dugu plazetan gure aldarrikapenak bultzatuz eta mobilizazioak eginez, mendeetan zehar mantendu den bidegabekeria historiko honi amaiera emango dion erantzuna lortu arte.

Aldarrikapen asko ditugu eta, zalantzarik gabe, 8 urteko borrokak aitortza soziala eta aldarrikapen batzuk lortzea ekarri digu. Baina ezinbestekoa da aurrera egitea. Dei berezia egiten diegu emakumeei astelehenero Pentsioen Sistema Publikoaren defentsa eta hobekuntzaren alde egingo diren mobilizazioetan parte har dezaten.

Era berean, sindikatuek martxoaren 17rako deitu duten 1.500 euroko LGS propioaren aldeko greba orokorra babesten dugu. Izan ere, borroka bateratuak bakarrik eramango gaitu aurrera ditugun helburuak lortzera:

  • LGSren pareko gutxieneko pentsioaren alde
  • EAEn eta Nafarroan LGS tik beherako pentsioak banakako eran osatzea.
  • Genero-arrakala -bai pentsioetan, bai soldatetan- gainditzeko egiturazko neurriak eskatzen ditugu.

Gobernatzen duenak gobernatzen duela, pentsio publikoak eta bidezkoak defendatzen dira!

Leave A Comment

Suscríbete a nuestro Boletín