Por DavidBM
Bilbao, 14 enero 2026 – El sindicato LAB ha denunciado este miércoles la existencia de una red de explotación laboral machista y racista en el interior de varias viviendas comunitarias de Bilbao, gestionadas por una empresaria vizcaína que, según la organización sindical, se lucra de forma sistemática a costa de mujeres en situación de extrema vulnerabilidad, especialmente trabajadoras migradas y/o racializadas sin autorización administrativa.
La denuncia, presentada públicamente por LAB a primera hora de la mañana, se sustenta en los testimonios directos de más de una decena de trabajadoras, que han permitido “armar el puzzle” de un entramado empresarial basado en salarios por debajo de convenio, jornadas abusivas, ausencia de contratos y falta de cotización a la Seguridad Social.
Un modelo que se vende como humano y esconde precariedad
Frente a las macro-residencias, las viviendas comunitarias se promocionan como un modelo cercano y humano de cuidados para personas mayores con cierto grado de autonomía. Se trata de pisos de gestión privada, con licencia de la Diputación Foral de Bizkaia, que suelen contar con entre 10 y 14 plazas y plantillas mínimas de hasta cuatro trabajadoras, encargadas tanto del cuidado directo como de tareas de limpieza, cocina o suministro de medicación.
Sin embargo, LAB sostiene que este modelo se ha convertido en un nuevo nicho de negocio, donde la precariedad laboral es estructural y se intensifica en función del origen, la raza y la situación administrativa de las empleadas.
Una empresaria con millones en beneficios
La empresaria denunciada, enfermera en plantilla de Osakidetza, figura como administradora de seis residencias y nueve viviendas comunitarias en Bizkaia. Desde la pandemia, su entramado habría crecido de forma “exponencial y llamativa”: ocho nuevos centros en los últimos cinco años y beneficios netos estimados superiores a los dos millones de euros solo en el último año, según datos manejados por el sindicato.
Desde diciembre de 2024, LAB comenzó a recibir denuncias de trabajadoras empleadas en estos centros. El punto de inflexión llegó en agosto de 2025, cuando una trabajadora migrada y racializada, embarazada de ocho meses, logró un contrato a media jornada a cambio de asumir íntegramente la cuota de la Seguridad Social, mientras se le negaba el derecho a la baja maternal.
Trabajadoras de primera, segunda y tercera
Aunque el sector se rige por el convenio colectivo de Residencias de Bizkaia, LAB denuncia un sistema escalonado de explotación:
- Trabajadoras “blancas”: con contrato, nómina y cotización, aunque también afectadas por la precariedad estructural del sector.
- Trabajadoras migradas regularizadas: contratos que no reflejan las horas reales, necesarios para renovar permisos de residencia y trabajo.
- Trabajadoras en situación irregular: contratación verbal, 50 euros por noche (de 22:00 a 8:00), sin descansos garantizados y movilizadas entre centros según necesidades empresariales.
Según el sindicato, estas mujeres son aisladas entre sí, chantajeadas y amenazadas, impidiendo cualquier organización colectiva o denuncia.
Demandas, inspecciones y responsabilidades políticas
LAB ha interpuesto varias demandas judiciales y denuncias ante la Inspección de Trabajo, que ya ha realizado visitas simultáneas a distintos pisos comunitarios. Como resultado, en algunos centros se han regularizado contratos, altas en la Seguridad Social y descansos, aunque el informe oficial sigue sin concluir.
El sindicato señala directamente a la Diputación Foral de Bizkaia, responsable de conceder licencias, y al Gobierno Vasco, al que acusa de mantener un decreto obsoleto de 1998, laxo y lleno de vacíos legales, que facilita la impunidad. Además, denuncia la falta de voluntad política para avanzar en la regularización de permisos de trabajo, raíz -según LAB- de la desprotección que sufren estas mujeres.
Un modelo de cuidados que se sostiene sobre la explotación
Para LAB, esta situación no es un caso aislado, sino la expresión más cruda de un modelo de cuidados privatizado y mercantilizado, sostenido sobre salarios de miseria, jornadas abusivas y vulneración sistemática de derechos, con un impacto especialmente grave sobre mujeres migradas y racializadas.
La denuncia refuerza, además, el llamamiento del sindicato a la Huelga General del 17 de marzo, en defensa de un salario mínimo propio y de unos cuidados garantizados desde el ámbito público, mediante gestión directa y fin de las privatizaciones.
LAB ha cerrado su intervención con un mensaje directo a las trabajadoras en situación irregular: “Romper el silencio es el primer paso. No estáis solas”, recordando que pueden contactar de forma confidencial en bilbo@lab.eus.
Hainbat langileen lekukotzari esker Bizkaiko enpresaburu baten puzzle matxista eta arrazista salata eta agerian utzi ahal izan dugu: etxebizitza komunitarioen sare baten jabea den enpresaburu bat, emakumeak esplotatzen dituena eta bereziki eskubideak negoziatu eta baliarazteko baldintza okerrenetan daudenenekin etekina ateratzen duena; alegia, egoera administratibo irregularrean dauden langile migratu eta/edo arrazializatuekin.
Makro-egoitzen aurrean, etxebizitza komunitarioen eredua gaur egun zaintza-azpiegituren aukera hurbilago eta gizatiarrago gisa aurkeztu nahi da. Kudeaketa pribatuko etxebizitzak dira, Bizkaiko Foru Aldundiaren dagokion lizentzia dutenak, eta, teorian, autonomia maila jakin bat duten adineko pertsonentzako bizileku-irtenbide gisa funtzionatzen dutenak. Etxebizitza horietako bakoitzak 10-14 ohe inguru ditu, eta gehienez 4 langileko plantilla, erabiltzaileei arreta emateko (zaintza, laguntza, garbiketa pertsonala, elikadura eta medikazioa) eta mantentze-lanak egiteko (garbiketa, sukaldea, etab.).
Gaur salatzen dugun enpresaburua —Osakidetzako plantillako erizaina dena— Bizkaian 6 egoitza eta 9 etxebizitza komunitarioren administratzaile gisa ageri da. Pandemiatik hona, bere jabetzapean dauden etxebizitza komunitarioen kopurua modu esponentzial eta deigarrian hazi da. Azken bost urteetan zortzi zentro berri eskuratu ditu, eta azken urtean bakarrik 2 milioi eurotik gorako etekin garbiak pilatu dituela kalkulatzen da.
2024ko abendutik aurrera, LABen gero eta langile migratu edo/eta arrazializatu gehiago jaso ditugu bere etxebizitza komunitarioetan enplegatuta zirenak. Hitzarmenaren azpiko soldatak, ordu extrak, kotizaziorik eta kontraturik gabe… 2025eko abuztuan, ordea, kasu batek alarma guztiak piztu zizkigun, enpresaburu honen modus operandi gisa identifikatzen ari ginen elementu okerrenak gurutzatzen zituelako: langile migratu eta arrazializatu bat gerturatzen da, emakume honentzat hiru urtez lanean aritu ondoren, azkenean idatzizko kontratua (lanaldi erdikoa) lortzen duena baina Gizarte Segurantzaren kuota osoa bere gain hartzearen truke. Langilea, gainera, haurdunaldi aurreratuan zegoen (8 hilabete), eta enpresariak baja-eskubidea ukatzen zion.
Etxebizitza komunitarioetako langileen lan-baldintzak Bizkaiko Adinekoen Egoitzen Hitzarmen Kolektiboaren arabera arautzen dira. Hala ere, langile hauen kasuan, errealitateak nabarmen aldatzen dira jatorriaren, arrazaren eta egoera administratiboaren arabera.
Alde batetik, badira langile “zuriak”, sektore honetan aspaldidanik salatzen ari garen egoerak pairatzen dituzten arren, Gizarte Segurantzan kotizatzen dutenak, kontratu idatzia eta nomina dituztenak. Eta bestetik, badira langile migratu eta/edo arrazializatuak, bai baimenarekin, bai egoera administratibo irregularrean daudenak. Batzuk eta besteak kontuan hartuta, honako bereizketak ere identifikatu ditugu:
1. Langile erregularizatuek kontratuak dituzte, benetan egindako ordu kopurua islatzen ez dutenak, baina baimenak berritu edo mantendu ahal izateko beharrezkoak dituztenak (eta patronalak hori badaki).
2. Egoera irregularrean daudenak, berriz, ahoz kontratatzen dira 50 eurotan gaueko (22:00etatik 08:00etara), asteburuak eta jaiegunak kubritzeko. Kasu hauetan, gainera, ikusi da zentro batetik bestera “mugitzen” dituztela hutsuneak edo absentziak sortzen diren heinean, askotan txanda bat baino gehiago jarraian egitera behartuz, atsedenak eta bestelako eskubideak urratuz.
LABetik ia urtebete daramagu hainbat langilerekin batera lanean, Bizkaiko enpresaburu honen puzzlea osatzeko aukera eman digutenak: emakumeak esplotatzen dituen eta bereziki baldintza okerrenetan daudenenekin etekina ateratzen duen etxebizitza komunitarioen sare baten jabea. Esplotazio sare arrazista eta matxista da, baldintza desberdineko langileen sistema mailakatua egituratzen duena; langileen arteko harremanak galarazten dituena, eta xantaia eta mehatxua modu instrumental batean erabiltzen dituena.
Egoera honen aurrean, sindikatutik hainbat demanda judizial eta Lan Ikuskaritzaren aurreko salaketak jarri ditugu. Jarduera horien ondorioz, zentro batzuetan egoera lehengoratu da: Gizarte Segurantzako altak, kontratuen erregularizazioa, atsedenenari errespetua, soldatak… Lan Ikuskaritzari dagokionez, txostena oraindik amaitu gabe dago, baina jakin badakigu etxebizitza komunitario horietako hainbatetan aldi bereko ikuskapenak egin direla.
Ezin dugu kate hau erreproduzitzen jarraitzea onartu. Nahikoa da administrazioek beste aldera begiratzearekin. Bizkaiko Foru Aldundia da zentro horiei lizentziak ematen dizkiena, eta azken finean, bertako langileen baldintzen eta erabiltzaileek jasaten duten arreta-faltaren arduraduna. Erantzukizuna bere gain har dezala eskatzen dugu, jarraipena, kontrola eta zehapena eginez enpresaburu honen eta beste askoren jarduerari dagokionez.
Eusko Jaurlaritzak ere ardura bikoitza du egoera honetan.
Batetik, argi dagoena da: etxebizitza komunitarioetan gertatzen dela hau, negozioa bihurtzea ahalbidetzen duen hutsune legal bat dagoelako. Etxebizitza hauek Eusko Jaurlaritzaren 1998ko Dekretu batek arautzen ditu; dekretu ahul eta zaharkitua, hutsune askorekin, zigorgabetasun jakin bat ahalbidetzen duena eta egoera hauek ugaritzeko bidea irekitzen duena.
Bestetik, harreraren eta integrazioaren diskurtso bikoitzaren aterkian, nabarmena da lan-baimenen erregularizazioan bere gain har ditzakeen eskumenak gauzatzeko utzikeria eta benetako interes falta. Horixe da kide hauen babesgabetasunaren erroa, urraketa-egoera berezi honen iturburua, patronalak espekulatzeko, mehatxatzeko, xantaiatzeko eta etekina ateratzeko baliatzen duena.
Gaur salatzen dugun lan-esplotazio arrazista eta matxista ez da gertakari isolatua, baizik eta zaintzaren eredu pribatizatu eta merkantilizatu baten adierazpen gordinena; sektore honetan gehiengoa diren emakume langileen —eta bereziki emakume migratu edo/eta arrazializatuen— prekarizazio sistematikoan oinarritzen den eredua. Baldintzak okertzearen bidez hedatzen den eredua: soldata miserableak, lanaldi abusiboak eta lan-eskubideen urraketa. Guztiontzako baldintza duinak bermatzeko benetako interesik ez dagoen eredu batean baino ezin dena erreproduzitu.
LABetik ez dugu zalantzarik egoera honen azken erantzuleak erakunde publikoak direla, pribatizazio-politiken bidez emakume hauek hirugarren mailako langile bihurtzen dituztenak, enpresa pribatuei irabazi ekonomikoak pilatzen uzten dizkietan oinarrizko eskubideak zapaltzearen kontura, honen guztiaren aurrean ezer gertatu gabe. Horregatik, LABek urteak daramatza, mugimendu sozial eta politikoekin batera, zaintza-lanak esparru publikotik bermatu behar direla eta erakundeen kudeaketa zuzenean oinarritu behar direla aldarrikatzen. Gaur egun pribatizatuta dauden zerbitzuak publifikatzea eta pribatizazio berriei ateak ixtea exijitzen dugu.
Honengatik guztiagatik, salaketa hau beste bultzada bat da LABentzat martxoaren 17ko Greba Orokorrerako deialdian, gutxieneko soldata propio baten alde. Ez da kasualitatea zaintzako langile askok LGSra ez iristea. Horregatik, greba hau kide hauena ere bada: esplotazioari frenoa jartzeko, zaintza negozio bihurtzen dutenen segmentazio arrazista, matxista eta klasistarekin amaitzeko, eta sektore honentzat zein langile klase osoarentzat bizi- eta lan-baldintza duinak bermatzeko.
Azkenik, mezu berezia bidali nahi diegu egoera administratibo irregularrean etxebizitza hauetan lanean ari diren langile migratuei: kideok, zuekin gaude. Sindikatuarekin harremanetan jar zaitezkete modu konfidentzialean: bilbo@lab.eus. Salaketak zein administrazioekin lankidetzak zuen egoera erregularizatzeko bideak ireki ditzake. Isiltasuna haustea da lehen urratsa: ez zaudete bakarrik.
Leave A Comment