Alquilar hasta la cocina y el salón: el hacinamiento que denuncian los colectivos antirracistas de Bilbao
Tras la huelga general del 11 de noviembre, piden que la lucha por la vivienda tenga en cuenta a las personas migradas, racializadas y gitanas, que según SOS Racismo Bizkaia viven de alquiler en casi un 80%.

Bilbao, 16 noviembre 2026 – Cinco días después de la huelga general por el derecho a la vivienda, el Bloque Antirracista de Bilbao y otras colectivas antirracistas de la villa se han reunido este lunes en la plaza Arriaga para hacer su propia valoración de la jornada. No le quitan mérito al trabajo organizativo que hizo posible el 11N, pero quieren nombrar lo que, a su juicio, faltó en él: el racismo inmobiliario e institucional que sufren las personas migradas, racializadas y gitanas cuando buscan un techo en Euskal Herria.
La llamada crisis de la vivienda, recuerdan, lleva años golpeando a estas personas. “Para muchas de nosotras esto no es algo nuevo”, sostienen en el manifiesto que han presentado. Denuncian que el derecho a una vivienda digna y a estar empadronada no se garantiza igual para todo el mundo, y que esas realidades siguen sin nombrarse ni reconocerse. “Porque lo que no se nombra no se ve, y lo que no se ve, parece que no existe”.
Ocho de cada diez, en alquiler privado
Las colectivas se apoyan en el último informe de SOS Racismo Bizkaia. Según esos datos, el 78,4% de las personas migradas y/o racializadas vive de alquiler en el mercado privado, sujeto a condiciones que el Bloque califica de desreguladas y abusivas. Además, más del 60% de las personas migradas que han buscado vivienda en el último año dice haber sufrido discriminación por su origen, raza o religión. “Esto no es casualidad. Ni se trata de casos aislados. Es otra consecuencia del racismo estructural”, afirman.
Esa discriminación tiene formas muy concretas: precios más caros, fianzas más altas, trabas para firmar un contrato, negativas a alquilar cuando hay hijos menores o rechazo directo por racismo, islamofobia y morofobia. Para muchas personas, llegar a ser inquilina es casi un privilegio. Por debajo quedan el hacinamiento, el subarriendo de habitaciones e incluso de salones y cocinas, el mercadeo con el padrón y el sinhogarismo. El Bloque critica también los albergues municipales, “escasos y de vergüenza”, que dejan a cientos de personas en la calle.
La puerta a otros derechos
La vivienda, explican, no es solo un techo. Abre o cierra el acceso al padrón, a la sanidad pública, a la escolarización, a las prestaciones sociales, a la homologación de títulos, a la regularización administrativa y a la reagrupación familiar. “Por ello, para nosotras, hablar de vivienda es hablar de toooodoo esto”, resumen.
Las personas migradas necesitan además demostrar arraigo a través del padrón para regularizar y renovar sus permisos de residencia. Por eso el Bloque sostiene que racismo inmobiliario y racismo laboral son dos caras de la misma moneda: hacen falta trabajos que no se pueden dejar para pagar un alquiler que cuesta muchísimo conseguir. “Es la pescadilla que se muerde la cola”.
En algunos empleos el empleador y el casero son la misma persona. Las colectivas citan la pesca, el campo y, sobre todo, el empleo de hogar interno, donde se cruzan ser mujer, migrada, racializada, empobrecida y, en muchos casos, estar en situación irregular. Ahí, denuncian, son habituales la negación del padrón, el aislamiento, las violencias sexuales y psicológicas, los chantajes, las amenazas y las falsas promesas de contrato.
El racismo inmobiliario no se acaba con los papeles. Las personas gitanas y negras lo viven a diario aunque estén regularizadas o hayan nacido aquí, señala el Bloque.
Gobierno Vasco y Ayuntamiento
El manifiesto reserva una crítica expresa a las políticas de vivienda del Gobierno Vasco y del Ayuntamiento de Bilbao. “Si acceder a una VPO es casi imposible para la mayoría de las personas, para las personas migradas y/o racializadas es ya ciencia ficción”. Las colectivas apuntan también a la falta de información sobre cuántas personas migradas acceden a vivienda pública y sobre los requisitos para hacerlo.
Detrás de lo que se llama clase trabajadora vasca, concluyen, hay miles de personas y colectivos invisibilizados que viven el rentismo y la especulación de una forma particular. Por eso piden que esas realidades entren en la agenda política, social y sindical. “Por un derecho a la vivienda que nos ponga en el centro a TODAS”.
Bilboko Bloke Antirrazistaren manifestua, etxebizitzarako eskubidearen aldeko greba orokorraren esparruan
Joan den azaroaren 11n etxebizitzarako eskubidearen aldeko greba orokorra egin ondoren, Bilboko hainbat erakunde eta kolektibo antirrazistak gure balorazioa publiko egin nahi dugu.
Grebaren eraikuntza-prozesuak ekarri duen antolakuntza- eta artikulazio-lan handia gutxietsi gabe, garrantzitsutzat jotzen dugu prozesu horretan falta izan direnak izendatzea…
«Etxebizitzaren krisia» deritzona aspalditik da arazo larria Euskal Herrian migratu eta/edo arrazializatuak diren pertsonentzat. Gutako askorentzat ez da berria.
Etxebizitza bat eskuratzeko eta haren kostuei eusteko, askotan era guztietako oztopo eta traba arrazista eta klasistei aurre egin behar zaie. Oztopo horiek, alde batetik, administrazio publikoek erreproduzitzen dituzte eta, bestetik, higiezin-agentziek eta etxejabeek.
Sistema honetan, etxebizitza egituraz supremazista, arrazista, kolonial, heteropatriarkal eta kapazitista denez, desberdintasunak eta zapalkuntzak sakontzen dituen zerbait gisa funtzionatzen du.
Etxebizitza duin bat izateko eta erroldatzeko eskubide objektiboa ez da modu berean bermatzen pertsona guztientzat.
Behin baino gehiagotan salatu dugu, eta sistematizatu ere bai, etxebizitza eskuratzeko aukerarik ezak hainbat eratan zeharkatzen dituela pertsona migratuen, arrazializatuen eta ijitoen bizitzak eta gorputzak; hala ere, errealitate horiek ez dira behar bezala izendatzen, ezta aitortzen ere.
Horregatik, gure errealitate eta aniztasunetatik abiatuta, gure ahotsa altxatzen dugu etxebizitza duina, eskuragarria, egokia eta bizigarria eskatzeko, benetan GUZTIONTZAT izango dena. «Guztion» horren barruan errealitate migratu eta arrazializatuak izendatzea eskatzen dugu! Izan ere, izendatzen ez dena ez da ikusten, eta ikusten ez dena, ez dela existitzen dirudi.
SOS Arrazakeria Bizkaiaren azken txostenaren datuen arabera, hau salatzen dugu:
- Pertsona migratu eta/edo arrazializatuen ia % 80 (% 78,4) alokairuan bizi da, etxebizitzaren merkatu pribatuan, erabat desarautuak eta abusuzkoak diren baldintzen menpe.
- Azken urtean etxebizitza bilatu duten pertsona migratuen % 60 baino gehiagok adierazi du diskriminazioa jasan duela jatorriagatik, arrazagatik eta/edo erlijioagatik.
Hau ez da kasualitatea, ezta kasu isolatuak ere. Egitura-arrazakeriaren beste ondorio bat da. Zoritxarrez, egoera hau ohikoa da ijito pertsonentzat eta gure kide musulmanentzat ere.
Horren aurrean, adierazten dugu migratuentzat, arrazializatuentzat, ijitoentzat eta abarrentzat…
Etxebizitza eskubide objektiboa da, eta beste oinarrizko eskubide batzuetarako atea ere bai, hala nola:
- Errolda
- Osasun publikoa
- Eskolatzea
- Gizarte-prestazioak
- Prestakuntza ofizialak eta jatorrizko herrialdeetako tituluen homologazioa
- Administrazio-erregularizazioa
- Familia elkartzea, edo gure jatorrizko herrialdeetatik datozen senideen bisita jaso ahal izatea
Horregatik, guretzat etxebizitzaz hitz egitea hau guztiiiiaz hitz egitea da!
Pertsona migratu eta/edo arrazializatu askorentzat maizter izatera iristea ia pribilegio bat da. Alokairu-merkatuaz harago, egoera eta urraketa multzo oso bat dago, etxebizitzarako eskubideaz hitz egiten eta hura salatzen dugunean kontuan hartu beharrekoa. Izendatu behar dira pilaketa-egoera ugariak eta azpialokairuak (etxebizitzako gela guztiak alokatzen dira, egongelak eta sukaldeak barne), erroldaren salerosketa, etxegabetasuna, eta ehunka lagun kalean uzten dituzten udal-zerbitzu eta aterpe urri eta lotsagarriak. Horiek guztiak etxebizitza eskuratzeko baldintza baztertzaile eta diskriminatzaileei gehitzen zaizkie.
Gainera, pertsona migratuok erroldaren bidez frogatu behar dugu errotuta gaudela, egoitza-baimenak erregularizatu eta berritu ahal izateko. Hala, higiezinen arloko arrazakeria eta lan-arloko arrazakeria txanpon beraren bi aldeak dira. Gure gorputzekin irabazi egiten duen sistema bat da, enpleguetan eta etxebizitzetan ustiapenera eta babesgabetasunera kondenatzen gaituena. Utzi ezin ditugun lanak behar ditugu, ordaindu beharreko alokairua lortzea bera oso zaila baita. Bere buztanari hozka egiten dion sugea bezalakoa da.
Horrek esan nahi du era guztietako traba gainditu behar ditugula eta baldintza abusuzkoak onartu behar ditugula, esaterako: prezio garestiagoak, fidantza handiagoak, kontratua egiteko oztopoak, adingabeko seme-alabak izanez gero alokairua ukatzea, edo, besterik gabe, bereizkeria arrazistagatik, islamofobiagatik eta morofobiagatik.
Gainera, arrazializazio handiko enplegu batzuetan, enplegatzailea eta etxejabea pertsona bera dira. Horietan, xantaiak eta lan- eta etxebizitza-eskubideen urraketak gurutzatzen dira. Arrantza, nekazaritza eta barneko etxe-zerbitzua dira horietako batzuk. Bereziki gordina da barneko etxe-zerbitzua, non gurutzatzen baitira emakume izatea, migratua, arrazializatua eta pobretua izatea, eta, proportzio handi batean, administrazio-egoera irregularrean egotea. Erroldatzeko eskubidearen urraketa, isolamendua eta sare faltak, indarkeria sexual eta psikologikoak, beldurra, xantaiak, kontratu-promesa faltsuak eta mehatxuak dira testuinguru horretan ohikoak diren indarkeria batzuk.
Ijito pertsonek edo pertsona beltzek ere, erregularizatuta egonda edo hemen jaiota ere, egunero bizi dute higiezinen arloko arrazakeria… eta arrazakeria instituzionala…
Hitz bereziak merezi dituzte Eusko Jaurlaritzaren eta Bilboko Udalaren etxebizitza-politika publikoek… Babes Ofizialeko Etxebizitza (BOE) bat eskuratzea ia ezinezkoa bada pertsona gehienentzat, pertsona migratu eta/edo arrazializatuentzat zientzia-fikzioa da. Ez da kasualitatea etxebizitza publikoa eskuratzen duten pertsona migratuen proportzioa ezagutzea, ezta sarbide-baldintzei buruz ezer esatea ere…
Euskal langile-klasea deitzen denaren atzean edo azpian milaka pertsona, kolektibo eta gorputz daude, kontuan hartu gabeak, ikusezin bihurtuak eta aitortu gabeak, eta horiek existitzen, aurre egiten eta berrexistitzen dute. Horregatik, errealitate horietatik, modu berezian bizi dira errentismoa eta espekulazioa; horregatik, gaur horiek izendatzen ari gara, eta agenda politikoan, sozialean eta sindikalean sartzea eskatzen dugu. Erdigunean GUZTIOK jartzen gaituen etxebizitza-eskubide baten alde!



