Por DavidBM
Bilbao, martes 18 de noviembre de 2025 – Decenas de personas se han tumbado esta mañana sobre cartones frente al Ayuntamiento de Bilbao para denunciar la emergencia habitacional y el incremento sin precedentes del sinhogarismo en Bizkaia y en el conjunto de Euskadi. La acción, organizada por una amplia red de colectivos sociales, ha reclamado medidas inmediatas ante lo que califican como “un fracaso institucional sostenido durante años”.
Los colectivos han recordado que, según el último informe del SIIS, centro de documentación y estudios encargado por el Gobierno Vasco, la magnitud del problema es ya inocultable. Bizkaia registra 910 personas viviendo en la calle en 2024, frente a las 267 de 2016, lo que supone un aumento del 241 % en ocho años. En Bilbao, el crecimiento ha sido igualmente dramático: 212 personas sin techo en 2016 frente a 605 en 2024 (+185 %). El conjunto de Euskadi supera ya las 1.556 personas en situación de calle, cuando en 2016 eran 743. Por territorios: Bizkaia 910 (+241 %), Gipuzkoa 524 (+252 %), Álava 122 (+306 %).
Los organizadores subrayan que se trata de recuentos puntuales y, por tanto, las cifras reales son aún mayores, ya que no incluyen a quienes no fueron vistos en la noche del recuento ni a quienes pernoctan en espacios ocultos o cambiantes. A ello se suma que los recursos municipales están desbordados y que, pese a los avisos de asociaciones y entidades sociales, “las administraciones hacen oídos sordos desde hace años”.
En paralelo al aumento del sinhogarismo, los colectivos denuncian la continua escalada del precio de la vivienda. En octubre de este año, el metro cuadrado de la vivienda libre en Bilbao alcanzó los 3.709 euros, un 9,6 % más que el año anterior. El alquiler medio roza ya los 992 euros, con un incremento interanual del 9,2 %. “La vivienda se ha convertido en un factor directo de empobrecimiento mientras constructoras, inmobiliarias, fondos buitre y bancos aumentan sus beneficios con el beneplácito institucional”, han lamentado.
Durante la protesta, las organizaciones han sido tajantes: “La vivienda es un derecho y debe quedar fuera de la lógica del mercado”. A su juicio, las administraciones cuentan con recursos y herramientas suficientes para frenar la especulación, pero optan por “favorecerla y esconder el problema” mediante políticas que dificultan el acceso a la vivienda y que, en ocasiones, criminalizan y desalojan a las personas más vulnerables, como -recordaron- ocurrió en las canchas de Atxuri y recientemente en Zorrozaurre, donde 80 personas fueron desalojadas.
Reivindicaciones urgentes
Los colectivos han planteado una batería de medidas que consideran imprescindibles:
- Aumentar la oferta de vivienda en alquiler social, de forma que no suponga más del 20 % de los ingresos familiares.
- Poner freno a la especulación y establecer limitaciones al precio tanto de la compra como del alquiler.
- Recuperar inmediatamente la vivienda vacía mediante medidas de control y penalización para evitar que siga siendo un elemento de negocio.
- Garantizar recursos suficientes -albergues, comedores, viviendas sociales- para que nadie duerma en la calle.
- Reducir las trabas burocráticas y los tiempos de espera “interminables” en los servicios de emergencia social.
Al cierre de la concentración, las entidades firmantes -entre ellas 11SU, Argitan, Atxurigorri, Atxuri Harrera, AZET, la Federación de Asociaciones Vecinales de Bilbao, Mujeres del Mundo-Babel, Ongi Etorri Errefuxiatuak, la Posada de los Abrazos, el Sindicato Socialista de Vivienda, Trabajadoras NO Domesticadas y otras- insistieron en que la situación actual es “un punto de no retorno” y que las instituciones deben actuar de forma inmediata para evitar que la vulneración del derecho a la vivienda siga creciendo en Euskadi.
Bilboko udaletxearen aurrean, kartoi artean lurrean etzanda, administrazioen etxebizitza-politika salatzen dugu, herritar gehienek etxebizitza duin bat lortzea eragozten baitute, eta gure kaleetan lo egiten duten ehunka pertsonak bizi duten egoera dramatikoa betikoratzen dute.
Eusko Jaurlaritzak eskatutako eta berriki argitaratutako SIIS dokumentazio- eta azterketa-zentroaren azken txostenak agerian uzten du dagoeneko ezkutatu ezin den egoera bat kezkagarria dela:
-Bizkaian kalean bizi diren pertsonen kopurua inoiz baino gehiago hazi dela baieztatu da. 2024ko datuen arabera, etxerik gabeko 910 pertsona aurkitu dira lurraldean; 2016an, berriz, 267 pertsona erregistratu ziren, hau da, zortzi urtean % 241 gehiago.
-Zehazki, Bilbon etxerik gabeko 212 pertsona zeuden 2016an, eta 605 pertsona 2024an. Horrek esan nahi du % 185eko igoera izan dela. Euskadin 1.556 pertsona baino gehiago daude kalean; 2016an, berriz, 743. Lurraldeka: Bizkaia: 910 (+%241), Gipuzkoa: 524 (+%252), Araba: 122 (+%306).
-Kontuan izan behar dugu datu horiek zenbaketenak direla, baina datu errealak askoz ere handiagoak dira, ez baitira kontatzen zenbatzeko gau horretan elkar ikusi ez duten pertsonak, ezta lo egiten duten leku guztiak ere.
-Udal-baliabideak erabat gainezka daude, eta, hala ere, urteak dira administrazioek entzungor egiten dutela eta baliabide gehiago prestatzeari uko egiten diotela, elkarteek eta gizarte-kolektiboek hala eskatu arren.
-Salatu nahi dugu etxebizitzaren prezioa etengabe igo dela azken urteotan. Populazioaren zati handi batentzat eskuraezina izanik eta pobretzeko eta gizarte-bazterketako faktorea izanik:
- Bilboko etxebizitza librearen metro koadroaren batez besteko prezioa, aurtengo urrian, 3.709 €-koa zen, iaz baino % 9,6 gehiago.
- Bilboko alokairuaren batez besteko prezioa 992 €ingurukoa da, duela urtebete baino % 9,2 gehiago.
- Bestalde, eraikuntza-enpresek, higiezinen enpresek, putre-funtsek eta bankuek irabaziak handitzen jarraitzen dute, biztanleriaren pobretzearen kontura.
EGOERA HORREN AURREAN, SALAKETA EGITEN DUGU
Etxebizitza eskubide bat da eta, beraz, merkatuaren logikatik kanpo geratu behar du. Erakundeen erantzukizuna da eskubide hori bermatzea. Beraiek espekulazioari amaiera emateko baliabideak eta tresnak dituzte.
Horren ordez, administrazioen kudeaketa espekulazioa bultzatzera eta arazoa ezkutatzera bideratzen ari da, oztopo burokratikoak jartzera milaka familiak etxebizitza duin bat lortzeko aukerarik izan ez dezaten eta dozenaka pertsonak gutxieneko bizi-baliabideak eskura ditzaten.
Gainera, kriminalizazio- eta utzarazpen-politikak ezartzen ari dira pertsona ahulenak bizi diren lekuetan: Atxuriko kantxetan eta duela gutxi Zorrozaurren gertatu zen bezala.
Neurri zehatzak eta eraginkorrak aldarrikatzen ditugu
- Erakundeek alokairu sozialeko etxebizitzen eskaintza nahikoa eta eskuragarria bermatu behar dute, diru-sarreren % 20 baino gehiago ez dakarrena.
- Etxebizitza hutsak luxu onartezina dira testuinguru horretan; beraz, etxebizitza horien berehalako aprobetxamendu publikoa bermatuko duten kontrol- eta zigor-neurriak antolatu behar dira.
- Etxebizitzaren prezioan esku hartzea eskatzen dugu, bai erosteko, bai alokatzeko, espekulazio-merkatutik atera eta eskubide erreal bihur dadin.
- Beharrezkoak eta nahikoak diren baliabideak sortu behar dira, inork kalean lo egin beharrik izan ez dezan eta bere eskubideak urratu ez ditzan. Ildo horretan, erakundeen eskumenik eza eta baliabiderik eza (aterpetxeak, jantokiak eta etxebizitza sozialak) salatzen ditugu, baita baliabide horiek eskuratzeko oztopo burokratikoak ere.
Etxebizitzarako eskubidearen aldeko gizarte kolektiboak:
11SU; Argitan (Barakaldoko Emakumearen Aholku Etxea); Atxurigorri; Atxuri Harrera; AZET (Alde Zaharreko Etxebizitza Taldea); Berri-Otxoak (Barakaldo); Bilboko Auzo Elkarteen Federazioa; Bilboko Etxebizitza Sindikatu Sozialista; Bizkaiko Etxeko Langileen Elkartea; Etxekotu Gabeko Emakume Langileak; La Posada de los Abrazos-Besarkatuz; Munduko Emakumeok, Babel; Ongi Etorri Errefuxiatuak.
