Reportajes

Por DavidBM

Bilbao, 17 febrero 2026 – Una quincena de colectivos sociales, sindicatos y formaciones políticas han presentado este martes en la capital vizcaína la Iniciativa Popular por el Derecho a la Vivienda, una plataforma que nace con un diagnóstico compartido y demoledor: “El acceso a la vivienda es imposible para la mayoría de la población y sus altos precios son ya un factor de empobrecimiento y exclusión social”.

En la rueda de prensa, celebrada en Bilbao, representantes de la Asociación de Trabajadoras del Hogar (ATH-ELE), Atxurigorri, Atxuri Harrera, AZET Etxebizitza Sindikatua, Belaunaldi Galdua, Berri-Otxoak, Bilboko EH Bildu, Bilboko Etxebizitza Sindikatu Sozialista, Bizizaleak, la Federación de Asociaciones Vecinales de Bilbao, Goazen, Greska, LAB Sindikatua, Ongi Etorri Errefuxiatuak, Podemos Euskadi y Sumar Mugimendua han escenificado una alianza amplia que busca convertir la vivienda en el eje de la agenda social vasca.

El mensaje ha sido nítido: “La vivienda es un derecho y debe quedar fuera de la lógica del mercado”. A su juicio, corresponde a las instituciones garantizarlo con todos los recursos y herramientas disponibles. Sin embargo, denuncian que la gestión actual “se está enfocando en favorecer la especulación y esconder el problema”.

Radiografía de una emergencia

Los datos aportados por la plataforma -procedentes del Observatorio Vasco de Vivienda, Sociedad de Tasación, INE, EUSTAT y Etxebide- dibujan un panorama que califican de “insostenible”.

• El precio medio del metro cuadrado de la vivienda libre nueva en Euskadi alcanza los 3.582 euros, pero en Bilbao se dispara hasta 5.150 €/m², lo que sitúa un piso de 70 metros en 360.500 euros.
• El alquiler medio en Euskadi asciende a 819 euros mensuales, mientras que en Bilbao supera ya los 900 euros.
• Más de 103.000 personas están inscritas en Etxebide, de las cuales más de 80.000 demandan alquiler.
• En Zorrozaurre se ofertan VPO en compra de hasta 320.000 euros, cifras que la iniciativa considera “abusivas e inaccesibles”.
• Las unidades de convivencia inscritas en Etxebide tienen ingresos medios anuales inferiores a 16.000 euros, lo que las deja fuera tanto del mercado libre como de la vivienda protegida en compra.

El dato más crudo es el de la exclusión residencial: más de 600 personas dormirán esta noche en la calle en Bilbao y más de 1.500 en Euskadi, aunque los colectivos estiman que la cifra real podría duplicarse. En los últimos años, aseguran, el número de personas que pernoctan al raso se ha triplicado.

Críticas a la política de vivienda

La plataforma ha cargado contra la actuación del Gobierno Vasco y las administraciones locales. Según han denunciado:

• Desde Etxebide “no se hace ningún esfuerzo real” en alquiler social pese a la obligación legal de destinar el 100% de sus recursos a ese fin. En 16 años solo se han ofertado 7.500 viviendas en alquiler, una cifra que consideran irrisoria.
• El Gobierno Vasco ha reducido la VPO del 75% al 60%.
• El alta en Etxebide puede demorarse entre tres y seis meses.
• Se producen desalojos de espacios donde duermen personas sin hogar, como en las canchas de Atxuri o en Zorrozaurre.
• Se permiten desahucios sin alternativa habitacional.
• No se frena el negocio turístico inmobiliario, que tensiona aún más los precios.
• Los presupuestos vascos para 2026 destinan 482 millones a vivienda, frente a 5.300 millones en sanidad y 3.300 en educación.

“No cuestionamos la importancia de la sanidad o la educación, pero sí denunciamos que la vivienda sigue siendo la hermana pobre de las políticas públicas”, han señalado.

Viviendas vacías y medidas urgentes

Uno de los ejes centrales del manifiesto es la movilización de vivienda vacía. Según datos del INE, en Euskadi existen 70.000 viviendas vacías, 34.000 en Bizkaia y 9.000 en Bilbao.

La iniciativa reclama penalizaciones más severas, incluso la expropiación, para garantizar su uso inmediato. Critican que en Bilbao solo se plantee subir el IBI un 75%, cuando -afirman- podría elevarse al 150%. “Con un tercio de las viviendas vacías de Bilbao se podría dar techo a todas las personas que viven en la calle en Euskadi”, han subrayado.

Entre sus reivindicaciones concretas figuran:

• Una oferta suficiente de vivienda pública en alquiler social, que no suponga más del 20% de los ingresos de cada unidad de convivencia.
• Medidas urgentes para limitar el precio de compra y alquiler.
• Refuerzo de albergues, comedores y viviendas sociales.
• Eliminación de trabas burocráticas y reducción de tiempos de espera en emergencias sociales.

Llamamiento a la movilización

La plataforma no quiere quedarse en la denuncia. Su compromiso es generar una dinámica sostenida de movilización social con concentraciones mensuales frente a distintas administraciones.

La primera cita será este sábado 21 de febrero a las 12:00 horas en la Plaza del Arriaga, en Bilbao. “Animamos a toda la ciudadanía a acudir. No se trata de un problema individual, sino de un modelo que expulsa a la mayoría”, han concluido.

Prentsaurreko honen bidez, hainbat eragilek sortutako ekimena aurkeztu nahi dizuegu, kolektibo sozialek, sindikatuek eta alderdiek bat egin dugu etxebizitzarako eskubidea defendatsearren. Ezin dugu onartu etxebizitza bat lortzea ezinezkoa izatea biztanle gehienetzat eta etxebizitzaren prezio altua, pobretzeko eta gizarte-bazterketarako faktore bat izatea.

Etxebizitza eskubide bat dela aldarrikatzen dugu; beraz, merkatuaren logikatik atera behar da. Erakundeen erantzukizuna eskubide hori bermatzea da. Erakundeek beraiek merkatuan esku hartzeko baliabideak eta tresnak dituzte etxebizitzaren eskubidea babesteko, espekulazioari amaiera emanez. Salatzen dugu, horren ordez, administrazioen kudeaketa espekulaziora bideratzen ari dela eta arazoa ezkutatzen.

Gure konpromisoa da, gero eta kolektibo eta pertsona gehiago bilduko dituen dinamika eta mugimendu sozial bat sortzea, eta kontzentrazioak eta kontzientziazio sozialerako eta aldarrikapenerako kanpainak sustatuko dituena, administrazioak presionatzeko eta ahalegin eta bitarteko guztiak jartzeko pertsona guztiek etxebizitza eskuratzeko aukera izan dezaten bermatzeko.

EGOERAREN LARRITASUNA FROGATZEN DUTEN ZENBAIT DATU

(Etxebizitzaren Euskal Behatokiaren, tasazio-sozietatearen, INEren, EUSTATen eta Etxebideren datuak)

● Euskadiko etxebizitza libre berriaren metro karratuaren bataz besteko prezioa 3.582 €/ m-koa da Bilbon, etxebizitza libre berriak 5.150 €/ m balio du, eta horrek esan nahi du 70 m-ko pisua, 360.500 € balio duela. Alokairu librearen bataz besteko prezioa Euskadin 819 € hilean dago. Bilbon, bataz besteko alokairua 900 €-tik gorakoa da.

● 103.000 pertsonak baino gehiagok eman dute izena Etxebiden, horietatik 80.000 baino gehiago alokairu-eskatzaileak dira. «Erosketako babes ofizialeko etxebizitzen» bataz besteko prezioa guztiz neurrigabea eta eskuraezina da, Zorrozaurren babes ofizialeko etxebizitza batek 320.000 € arte balio dezake.

● Etxebiden izena eman duten bizikidetza-unitateen bataz besteko urteko diru sarrera 16.000 €-tik beherakoa dituztenez, ez dute etxebizitza babestua erosteko ezta aukerarik ere.

● Azken urteetan hirukoiztu egin dira kalean lo egin behar dutenen pertsonak. Gaur gauean, 600 pertsonak baino gehiagok gaua emango dute Bilbon eta 1.500 pertsona baino gehiagok Euskadin. Datu errealeak kopurua bikoizten dutela zenbatesten dugu.

Bestalde, egungo etxebizitza politika salatzen dugu:

– Etxebidek ez da inongo ahaleginik egiten alokairu sozialean, nahiz eta legez behartuta dauden beren baliabideen %100 erabiltzera… alokairuaren eskaintza irrigarria eta eskasa da (7.500 alokairuak 16 urtean). Hori gutxi balitz, Eusko Jaurlaritzak babes ofizialeko etxebizitzak %75etik % 60ra murriztu ditu. Gainera, Etxebiden alta emateko bakarrik 3 eta 6 hilabete artean behar dira.

– Kriminalizazio mideatikoko politikak eta kaleratzeak bultzatzen dira persona zaurgarrienak bizi diren espazioetan: hala gertatu zen Atxuriko kantxetan eta, duela gutxi, Zorrotzaurren.

– Etxetik bota ditzakete familiak, beste aukerarik eskaini gabe.

– Etxebizitzako inbertsioa negozio gisa sustatzen da eta ez da negozioa inmobiliarioa turistiko gelditzen, etxebizitzaren prezioa neurriz kanpo garestitzen duena.

– Eusko Jaurlaritzaren 2026rako aurrekontuetatik etxebizitzarako 482 milioi euro baino ez dira izango, osasunera 5.300 milioi euro eta hezkuntzara 3.300 milioi euro izango direlarik.

NEURRI ZEHATZAK ETA ERAGINKORRAK ALDARRIKATZEN DITUGU!

– Erakundeek etxebizitza-eskaintza nahikoa eta eskuragarria bermatu behar dute alokairu publikoan, diru-sarreren % 20 baino gehiago hartzen ez duena eta eskatzaile guztien beharretara egokitua izatea.

– Etxebizitza hutsa luxu onartezina da testuinguru honetan, eta espekulazio-faktorea. Beraz, etxebizitza horien berehalako aprobetxamendu publikoa bermatuko duten kontrol-, penalizazio- eta desjabetze-neurriak bideratu behar dira. Izugarria iruditzen zaigu Bilboko Udalak OHZa % 75 soilik igotzea, askoz gehiago igo baitezake (% 150); are gehiago, etxebizitza hutsak desjabetu ere egin litzake. Horrek ikaragarrizko eragina izango luke etxebizitzaren eskaintzan eta prezioan. 70.000 etxebizitza huts daude Euskadin, 34.000 Bizkaian eta 9.000 Bilbon (INEren arabera). Bilboko etxebizitza hutsen herena Euskadin kalean bizi diren persona guztiei eman dakieke aterpea.

– Neurri eraginkorrak ezarri behar dira lehenbailehen, mugatzeko eta egiteko erosteko nahiz alokatzeko etxebizitzaren prezioa espekulazioaren amaiera oinarrizko eskubide batekin.

– Baliabide falta salatzen dugu: aterpetxeak, jantokiak eta etxebizitza sozialak. Baita oztopo burokratikoak, arretarik eza eta itxaronaldiak ere amaiezinak gizarte-larrialdiko egoerei erantzuteko. Horrek azaltzen du arrisku eta babesgabetasun egoeren aurrean zaurgarrienak diren kolektiboak.

Hau izango litzateke osatzen dugun ekimena eragile ezberdinek adostutako manifestua.

Bestetik, iritzi publikoari dei egin nahi diogu egingo ditugun elkarretaratzeetara.

Larunbat honetan, otsailaren 21ean, kontzentrazioa egingo dugu 12:00etan Arriaga plazan. Bertaratzera animatzen ditugu pertsona guztiak.