Por David BM
“¿Cómo va a leer en casa una niña que vive hacinada con su familia en una habitación?” Esa fue la pregunta que desató la tarde de este viernes en la Plaza Santiago de Bilbao. No era retórica. Era una interpelación directa, con nombres, apellidos y mochilas escolares que esconden más precariedad que cuadernos. El manifiesto leído por el Sindicato de Vivienda AZET, el AMPA de la escuela de Atxuri, la Asociación de familias de la escuela Mujika y el AMPA del instituto Solokoetxe no dejó títere institucional con cabeza.
“¿Qué ganas tendrá de aprender un adolescente cuando la única pregunta que le preocupa es dónde dormirá la próxima semana?”. No se trata de literatura social, sino de la rutina de muchos menores de barrios obreros de Bilbao. Y no, no es Gaza. Es Bilbao, sí, Bilbao, capital del turismo de lujo y del alquiler turístico que arrasa con los hogares de quienes no tienen Airbnb, pero sí hambre.
Las asociaciones denunciaron una verdad incómoda: la crisis de vivienda está destrozando la educación de niñas y adolescentes. Porque sí, aunque suene a boutade electoral, resulta que si vives en un desahucio pendiente, no rindes igual en clase.
La radiografía es clara y escandalosa: alquileres por las nubes, hipotecas insostenibles, desahucios visibles e invisibles, infraviviendas que ni aparecen en los catálogos de urbanismo. Y todo esto con cientos de casas vacías mientras el turismo engorda las cuentas de unos pocos y vacía las mochilas de muchos.
La tragedia adquiere un nuevo rostro cuando se cruzan la infancia, la racialización y la pobreza estructural. Familias que son empujadas a okupar como único recurso para no dormir en portales mientras las instituciones responden con criminalización en lugar de soluciones. ¿Educación emocional y valores? Sí, claro, pero sin casa no hay estabilidad ni valores que valgan.
Las familias están hartas. Hartas de discursos vacíos sobre bienestar infantil y competencias educativas mientras tienen que elegir entre pagar el alquiler o llenar la nevera. Mientras sus hijos memorizan ecuaciones con el miedo de que mañana no tengan una cama donde dormir.
El manifiesto fue claro: el derecho a la vivienda es una condición indispensable para el derecho a la educación. Que no nos hablen de rendimiento escolar cuando el Estado les niega a niñas y adolescentes el derecho a una vivienda estable.
Por eso, las entidades organizadoras hicieron un llamado claro: organización, solidaridad de clase y lucha por el derecho a la vivienda. Porque no se trata solo de ladrillos: se trata de futuro. Se trata de vidas.
Nola irakurriko du etxean bere familiarekin logela batean pilatuta bizi den ume batek? Nola egingo ditu etxerako lanak? Zer ikasteko gogoa izango du nerabe batek, kezkatzen zaion galdera bakarra hurrengo astean non egingo duen lo denean? Zer irakatsi dezakete irakasleek haien ikasleak eskolatik irtetean haien etxera bueltako ezin direla dakitenean?
Familia elkarteak AZET Etzebizitza Sindikatuarekin bat egin dugu egungo etxebizitza krisiak ume eta nerabeen hezkuntza kalitatean dituzten ondorio kaltegarriak salatzeko. Gure ikastetxeetan krisi horren eragina zuzenean ikusten dugu, gure komunitatetako familia gero eta gehiago bizitzen ari baitira. Izan ere, badira urteak gure auzoetan etxebizitzaren arazoa gero eta larriagoa dela: alokairu eta hipoteken prezioen igoera, infraetxebizitzaren izugarrizko hedapena, etxegabetzeak (legalak zein ilegalak, ikusgarriak zein ikusezinak)… Esan gabe doa diskriminazio desberdinak – arraza edota adintxikiak zaintzapean edukitzea, adibidez – pairatzen dituzten familietan kalitatezko etxebizitza- rako sarbiderako aukera errotik murrizten dela.
Gure auzoetako gero eta familia gehiagori etxebizitza eskubidea ukatzen zaion bitartean, asko dira hutsik dauden edo turismora bideratzen diren etxeak. Eta instituzioak, etxebizitzarako eskubidea bermatu beharko luketen hauek, arazoaren parte bihurtzen dira: espekulatzaileak eta industria turistikoa babesten dituzten bitartean, etxegabetzeen aurrean, ez dute inolako alternatiba errealik eskaintzen, eta okupatzera behartuak diren familiak kriminalizatzen dituzte. Familiok larritasunez ikusten dugu instituzioen arduragabekeria: gure seme-alaben hezkuntzari buruz hitz egiten digute, haien ongizate emozionala goraipatzen dute, gizarteratze prozesurako ezinbesteko erremintatzat plazaratzen dute, baina baldintza hauek betetzeko oinarriak urratzen dituzten agente berdinak dira.
Etxebizitzaren problematikak, bere forma guztietan, eragin izugarria du ume eta nerabeen osasunean. Kalitatezko etxebizitza bermatua izateak dituen ondorioak familien eta adintxikikoen bizitzen egunerokotasunean berehalako eragin zuzena dute: egonkortasuna, komunitatearekiko atxikimendua, oinarrizko beharrizanen asetzea edo ikasketa, hazkuntza eta hezkuntza prozesuetan zentratzeko gaitasuna garatzea, batez beste. Hau da, instituzioek hartzen duten erabaki bakoitzaren atzean, gure bizitzak baldintzatzen dituzten erabakiak daude, eta hauek, kalitatezko etxebizitza bermatzera zuzenduak baleude, oinarri sendoetan bizitza garatzeko aukerak zabalduko lirateke familia askorentzat. Beraz, etxegabetze baten bortizkeria, infra-etxebizitza baten prekarietatea, etengabeko ezegonkortasuna, behartutako mudantzak edo, azken finean, alokairua ordaintzea ala hozkailua betetzea erabaki behar izatea ikasleen ikasteko prestutasuna arrakalatzen doazen egoerak dira. Horrelako egoerak estresaren eta ezegonkor-tasunaren iturri zuzenak dira. Ezinezkoa da ikasketetan arreta jartzea zure etxearekin zer gerta-tuko den ez dakizunean.
Honen aurrean antolakuntzara deitzen dugu, bai Etxebizitza Sindikatuan, bai familia elkarteetan, baita gure auzoetako ehuntze politiko eta herrikoian ere, eskola komunitatea eta agente hauen arteko elkarlana eta klase elkartasuna sustatuz eta etxebizitzaren eskubidearen aldeko aldarri-kapenak eta borroka indartuz.
HAZI ETA HEZTEKO, ETXEBIZITZA ESKUBIDEA BERMATU!
