Por DavidBM
Bilbao, 31 octubre 2025 – La plataforma Ongi Etorri Errefuxiatuak Araba ha denunciado en un comunicado la situación de decenas de jóvenes de Mali que duermen al raso en los soportales del edificio de Betoño, en Vitoria-Gasteiz, mientras esperan una cita para solicitar asilo. La organización cuestiona la eficacia del llamado “modelo vasco de acogida”, al que acusa de quedarse en el discurso institucional mientras personas refugiadas duermen en la calle.
El texto, titulado “No es otro perfil: los malienses son refugiados y están aquí”, critica que algunos responsables políticos traten de eludir responsabilidades, asegurando que estos jóvenes son competencia del Gobierno español o que responden a “otro perfil” distinto al de quienes pueden acceder al sistema vasco de acogida. “¿En qué sentido son otro perfil? Hablamos de refugiados”, interroga la plataforma.
Mali vive una situación de violencia estructural, conflictos intercomunitarios y presencia de grupos armados. Según datos del ACNUR, más de 360.000 personas están desplazadas internamente en el país y más de 90.000 malienses han buscado refugio fuera de sus fronteras desde 2013. “Escapan de la guerra, del colapso social, de la amenaza directa de sus vidas. Son refugiados, y están aquí”, subraya el comunicado.
La plataforma exige que se reconozca esa condición y que el circuito de asilo funcione con dignidad. Aunque desde mayo se han introducido cambios que aceleran las citas en extranjería, las esperas aún se cuentan en días o semanas, durante las cuales los jóvenes permanecen sin alojamiento, sin baños y dependiendo de la solidaridad vecinal. “Una ducha en un polideportivo a 35 minutos andando si tienen suerte”, describe el texto.
Ongi Etorri Errefuxiatuak reclama que el “modelo vasco de acogida” incluya también a los malienses, garantizando techo, condiciones básicas y agilidad en los trámites. “Un sistema que solo existe en discursos y documentos no es un modelo: es una vergüenza que duerme a la intemperie en nuestra ciudad”, concluye la plataforma.
EZ DA BESTE PROFIL BAT: MALIARRAK ERREFUXIATUAK DIRA ETA HEMEN DAUDE
Gazte hauek Malitik Gasteizera iristeak agerian utzi du «euskal harrera-eredua» deritzonak diskurtsotik errealitatera igaro behar duela.
Euskadin, azkenaldian, asko hitz egiten da «euskal harrera-ereduaz». Erakundeek ziurtatzen duten eredu horrek duintasuna, eskubideak eta banakako laguntza islatzen omen ditu. Baina nahikoa da Betoñoko (Gasteiz) eraikinaren ataripeetara joatea haren aurpegi ezkutua ikusteko: Maliko dozenaka gazte, aire zabalean lo egiten, asiloa eskatzeko elkarrizketa baten zain. Basamortuak, mugak eta itsaso hilgarria zeharkatu dituzte bizitza berri baten itxaropenarekin… eta zorua dute ongietorri bakarra.
Arduradun politiko batzuek, egoera horri aurre egiterakoan, esaten dute mutil gaizto horiek Espainiako gobernuaren eskumenekoak direla. «Beste profil bat» direla defendatzen saiatzen dira, «gure hirira irits daitezkeen eta euskal harrera-sistema deiturikorako sarbidea izan dezaketen errefuxiatuena» ez bezalakoa. Hala ere, Arabako Ongi Etorri Errefuxiatuak erakundeak honako hau galdetzen dugu: zer zentzutan dira «beste profil bat»? Errefuxiatuez ari gara. Malik egiturazko indarkeria, erkidegoen arteko gatazkak eta talde armatuak dauzka; ihes egitea ez da aukera bat, premia bat baizik. ACNURen arabera, 360.000 pertsona baino gehiago desplazatuta daude Malin, eta 90.000 maliarrek baino gehiagok bilatu dute babesa herrialdetik kanpo 2013tik. Beraz, ez gaitezen okertu, Maliko gazteek gerratik egiten dute ihes, gizarte-kolapsotik, beren bizitzen mehatxu zuzenetik. Errefuxiatuak dira, eta hemen daude.
Eta errealitate hori onartzen badugu – errefuxiatuak direlakoa –, ondorioa berehalakoa da: asilo-zirkuituak duintasunez funtzionatu behar du. Maiatzetik, atzerritarrei dagokienez, aldaketak egon dira, eta, horiei esker, lehen baino azkarrago lor daiteke hitzordua Gasteizen. Baina azkarragoa izateak ez du esan nahi berehalakoa denik: itxaronaldia egunetan edo astetan neurtzen da… kalean. Bizitokirik gabe, bainugelarik gabe, kiroldegi batean dutxa bat hartuz oinez 35 minutura, zortea badute, eta janariarekin, bizilagunen borondate onaren arabera.
Non dago haientzat «euskal harrera-eredua»? Eredua existitzen bada, mutil gaiztoak ere sartu behar dira: izapideak arintzea, sabaia eta oinarrizko baldintzak bermatzea itxaronaldian, migrazioa hauteskunde-arma gisa erabiltzeari uztea… eta, gutxienez, bainu duinak instalatzea. Izan ere, diskurtso eta dokumentuetan bakarrik dagoen sistema bat ez da eredu bat: gure hirian aire zabalean lo egiten duen errealitate lotsagarri bat da.
