Por David BM
El pasado 10 de julio, el Gobierno Vasco entregó el Premio Joxe Mari Korta 2025 al presidente de Sidenor, José Antonio Jainaga, en una ceremonia celebrada en Donostia con la presencia del lehendakari Imanol Pradales. El galardón, concebido para reconocer trayectorias empresariales «ejemplares», se otorga en un momento en que la empresa vasca está bajo investigación por la venta de acero a Israel, que según denuncias públicas ha sido utilizado en la fabricación de armamento militar por Israel Military Industries (IMI).
Desde El Cairo, activistas de más de 80 países, entre ellas representantes de la delegación de Euskal Herria en la Marcha a Gaza 2025, denunciaban el cerco a más de dos millones de personas en la Franja y exigían el fin del genocidio israelí. La relatora especial de la ONU para Palestina, Francesca Albanese, ha sido clara: “Israel está cometiendo un genocidio. Hay intención, hay patrón sistemático y hay impunidad”.
En este contexto, el premio a Sidenor resulta un insulto para quienes luchan contra la barbarie. La empresa vasca ha sido señalada por enviar 122 toneladas de acero a Israel. Aunque la compañía anunció la cancelación del envío tras las protestas sociales, organizaciones como BDZ Euskal Herria y sindicatos como LAB, ELA y ESK consideran que ese paso no exime su responsabilidad ni la del Gobierno Vasco, que sigue premiando a empresas que colaboran con la industria de la guerra.
La entrega del premio se produce mientras crece el escrutinio sobre otras empresas vascas con vínculos con el apartheid israelí. En particular, CAF (Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles) participa activamente en la construcción del tranvía de Jerusalén, una infraestructura que conecta colonias ilegales y perpetúa el régimen de ocupación en territorios palestinos. CAF no solo mantiene esos contratos, sino que cuenta con participación accionarial del Gobierno Vasco a través del Grupo SPRI, lo que implica un apoyo económico directo a la empresa.
“¿Qué clase de Gobierno premia a quienes colaboran con crímenes de guerra?”, se preguntan desde la delegación vasca en la Marcha a Gaza. La pregunta no es retórica. El acto institucional del 10 de julio envía un mensaje inequívoco: en este sistema, los contratos y beneficios pesan más que las vidas humanas.
Desde Euskal Herria, la delegación exige la ruptura total de relaciones comerciales, institucionales y políticas con Israel, y llama a la acción colectiva para acabar con la complicidad económica con el apartheid. “Palestina nos necesita, y nuestro silencio también mata”, afirman.
La coherencia ética no es un lujo, es una exigencia. Y no hay neutralidad posible ante un genocidio. Frente al discurso institucional, cada vez más desvinculado del respeto a los derechos humanos, el pueblo vasco tiene la responsabilidad histórica de colocarse del lado de la vida, no de la barbarie.
Palestinar herriaren genozidioari eusten diotenak saritu ditu Eusko Jaurlaritzak
Duela hilabete, 80 herrialde baino gehiagoko aktibistekin batera, Kairon bildu ginen gure ahotsak eta gure gorputzak batzeko eta Gazako mugara iristen saiatzeko, blokeoa hausteko eta Israel Palestinako herriaren aurka egiten ari den genozidioaren amaiera eskatzeko. Han, bi milioi pertsona baino gehiago itolarrian utzi zituen blokeo kriminala salatu genuen, kartzelarik handienean itxita, aire zabalean, eta sistematikoki suntsitzera kondenatuta. Genozidio hori, gerraz mozorrotu nahi izan arren, garbiketa etniko planifikatua besterik ez da, Holokaustoaren orrialderik ilunenak gero eta argiago gogorarazten dituena. Guk ez ezik, Palestinarako Nazio Batuen Errelatore Bereziak, Francesca Albanesek, bere txostenean ere argi utzi du: «Israel genozidio bat egiten ari da. Asmoa dago, eredu sistematikoa dago, eta zigorgabetasuna dago.»
Baina mundua beste aldera begira dagoen bitartean, gobernuek eskuak garbitzen dituzten bitartean, hemen, Euskal Herrian, Eusko Jaurlaritzak Sidenor saritzea erabaki du, ikerketapean dagoen enpresa bat, Israelera altzairua bidaltzeagatik. Israelgo industria militarra elikatzen duen altzairua, hormak altxatzen, armak eraikitzen eta okupazio-azpiegiturak, apartheid eta sarraskia indartzen laguntzen duena. Joan den uztailaren 10ean, Eusko Jaurlaritzak Joxe Mari Korta 2025 saria eman zion Sidenorreko presidente José Antonio Jainagari, Imanol Pradales lehendakaria bertan zela Donostian egindako ekitaldi batean. Saria, «ereduzko» enpresa-ibilbideak aintzatestera bideratua, konpainia inguratzen duen polemika betean eman da.
Zein gobernu-motak saritzen ditu gerra-krimenetan laguntzen dutenak?Zer mezu bidaltzen ari zaio Eusko Jaurlaritza gizarteari genozidioan inplikatutako enpresa bat txalotzen ari denean? Erantzuna argia da: sistema honetan, onurek giza bizitzek baino pisu handiagoa dute. Palestinako herriaren sufrimendua alboko kalte onargarri bihurtzen da, atzean kontratuak, dibidenduak eta dirulaguntzak badaude.
Gizartearen presioak lorpen txiki bat ekarri du. Sidenorrek, salaketa publikoaren aurrean, Israelekiko merkataritza-harremanak hautsi direla iragarri du. Borrokak funtzionatzen duela erakusten duen erabakia. Horregatik, gure begiradak CAFera zuzentzen ditugu, Jerusalemen ekialdeko legez kanpoko kolonizazioan aktiboki parte hartzen jarraitzen duen euskal enpresara, legez kanpoko koloniak konektatzen dituzten eta apartheid-a iraunarazten duten azpiegiturak eraikiz. Izan ere, Eusko Jaurlaritzak ez ditu soilik saritzen Israeli laguntzen diotenak: okupazioan parte hartzen duten EAEko beste enpresa batzuk ere finantzatzen ditu zuzenean. Eta hor sartzen da CAF, egoitza Beasainen duen tren-enpresa, Jerusalemgo tranbia eraikitzen ari dena. Eskandalua ez da hor amaitzen: Eusko Jaurlaritza CAFeko akzioduna da. SPRI taldearen bidez, Pradalesen gobernuak enpresan parte hartzen du. Hau da, ez dio erantzukizunik eskatzen: negozioen onuradun da. Gaza sarraskia da, eta Palestinak eutsi egiten dio; Eusko Jaurlaritzak, berriz, dirua irabazten du Israelgo kolonizazioarekin.
Ezin gara besoak gurutzatuta geratu, eta ezin dugu onartu, gure diruarekin, herri baten aurkako okupazioa, apartheid eta indarkeria sistematikoa elikatzen duten enpresak legitimatzea. Beste zauri bat da, konplizitate instituzionala pairatzen dugunekoa, baina ekintza kolektiborako deia ere bada. Euskal Herrian, koherentzia etikoa eta politikoa eskatzeko, bidegabekeriak salatzeko eta Palestinako herriaren askatasunaren eta duintasunaren aldeko borroka aktiboki babesteko erantzukizuna dugu. Apartheidaren eta okupazioaren aurkako borroka, Palestinako herriaren borroka ez ezik, justiziaren eta giza duintasunaren aldeko borroka globala ere bada.
Horregatik, CAFek, armamentu-arloko eta merkataritza- eta industria-sektore desberdinetako beste enpresa batzuek bezala, Israelekiko kontratu eta lankidetza guztiak berehala apurtzea eskatzen dugu. Eusko Jaurlaritzak kolonizazioan eta genozidioan parte hartzen dutenak saritzeari, babesteari eta finantzatzeari uztea, eta apartheid israeldarrarekin lankidetza instituzional, ekonomiko eta politiko oro geldiaraztea. Genozidio baten aurrean ez dago neutraltasun posiblerik. Edo bizitzaren aldean gaude edo basakeriaren aldean. Kale bakoitza eta espazio kolektibo bakoitza genozidioaren aurkako lubaki bihur dadila. Izan ere, Palestinak behar gaitu, eta gure isiltasunak konplize bihurtzen gaitu, baita hiltzaile ere.
