Por DavidBM
Bilbao, 27 mayo 2026 – La asamblea de Portugaleteko Merkatua escenificó ayer martes una multitudinaria rueda de prensa en el propio mercado de Portugalete para rechazar públicamente el proyecto impulsado por el Ayuntamiento dentro del concurso internacional “Reinventing Cities” y advertir de que el modelo de colaboración público-privada planteado por el Consistorio “pone en riesgo” once años de autogestión comunitaria.
En un comunicado leído ante decenas de colectivos, asociaciones, familias y personas usuarias del espacio, las integrantes de Merkatua denunciaron que el Gobierno municipal ha comenzado a definir el futuro del edificio “dejando al margen” a quienes han sostenido el proyecto durante más de una década. “El proyecto ya está en marcha, y las decisiones se están tomando dejándonos fuera”, afirmaron.
La comparecencia llega después de que el Ayuntamiento hiciera pública su intención de transformar el espacio mediante su participación en el programa internacional Reinventing Cities, promovido por la red C40 y orientado a proyectos urbanos con fórmulas de colaboración público-privada y criterios de sostenibilidad. Desde la asamblea consideran, sin embargo, que el modelo planteado “choca frontalmente” con la filosofía que ha mantenido vivo el mercado desde hace once años.
“Merkatua no necesita ser reinventado porque lleva once años funcionando”, defendieron. Frente a la imagen de espacio vacío o degradado que, a su juicio, transmite el proyecto institucional, la asamblea reivindicó el mercado como “un espacio vivo”, atravesado diariamente por actividades culturales, sociales y comunitarias. Talleres, conciertos, ensayos, actividades infantiles, encuentros vecinales, charlas o iniciativas populares forman parte de una dinámica que, aseguran, se sostiene gracias al trabajo voluntario y la implicación de decenas de colectivos de Ezkerraldea.
Durante la rueda de prensa, insistieron en que el verdadero valor del espacio “no está en el edificio”, sino en la red social construida durante años. “Lo que sostiene Merkatua no es una estructura empresarial, sino la iniciativa popular y el trabajo comunitario”, señalaron.
La asamblea cuestionó especialmente el encaje de la colaboración público-privada en un proyecto nacido desde la autoorganización. Según denunciaron, el planteamiento municipal habla de habilitar una “plaza cubierta” para mantener actividades asociativas, pero no aclara qué ocurrirá con los locales, talleres, ensayos, reuniones y usos cotidianos que actualmente ocupan el espacio.
A su juicio, el riesgo es evidente: “Muchas de las dinámicas que hoy existen dejarían de ser viables en un modelo más burocratizado, institucionalizado y económicamente restrictivo”. También alertaron de que pequeñas iniciativas vecinales o culturales podrían quedar fuera si el futuro del mercado pasa a depender de lógicas empresariales o de rentabilidad económica.
La asamblea defendió que Merkatua se ha convertido en “un referente cultural y social de Ezkerraldea” precisamente por su accesibilidad. “Aquí no hace falta tener dinero ni grandes estructuras para organizar actividades”, resumieron.
En paralelo, reclamaron la apertura de un nuevo convenio que garantice estabilidad para el proyecto y permita acometer mejoras en las infraestructuras “sin renunciar al modelo comunitario”. “Merkatua necesita futuro, sí, pero un futuro construido junto al barrio y no diseñado desde un render institucional”, sostuvieron.
Uno de los momentos más duros de la comparecencia llegó cuando denunciaron presiones policiales durante el reciente aniversario del espacio. Según explicaron, pese a haber seguido “el mismo procedimiento administrativo de los últimos diez años”, agentes policiales acudieron al recinto y les advirtieron de posibles “sanciones administrativas muy graves” relacionadas con las actividades organizadas. “No creemos que sea casualidad”, afirmaron.
El conflicto abre un nuevo foco de tensión política y social en Portugalete alrededor del modelo de ciudad y el uso de espacios comunitarios. Mientras el Ayuntamiento defiende la necesidad de transformar el edificio y atraer inversión para revitalizar la zona, desde Merkatua responden que el mercado “ya está vivo” y que cualquier intervención que ignore a la comunidad supondría desmantelar una experiencia de autoorganización consolidada durante más de una década.
La asamblea cerró el acto con un mensaje rotundo dirigido tanto al Consistorio como al vecindario: “No vamos a permitir que desaparezca lo que ha sido posible durante once años. Merkatua seguirá vivo porque nace del pueblo y pertenece al pueblo”.





MERKATUAK EZ DU REINVENTINGIK BEHAR
Duela bi aste sare sozialen bidez izan genuen Portugaleteko udal gobernuak Merkatuarentzako planteatzen duen proiektuaren berri.
Denbora bat hartu genuen hausnarketarako eta udal gobernuak gurekin harreman zuzena jartzeko aukera emateko. Gertatzen ez zela ikusita, deialdia egin genuen eta orduan jaso genuen deia.
Beraz, argi ulertu dugu zein den udal gobernuaren jarrera eta jokatzeko modua.
Proiektua martxan dago, eta komunitatea albo batera utzita ari dira erabakiak hartzen.
Horren aurrean, Merkatua osatzen dugun elkarte eta erabiltzaileok erabaki irmoa hartu dugu:
MERKATUAK BERE EGUNEROKOTASUNEAN AURRERA JARRAITUKO DU.
Portugaleteko herriari zenbait gauza adierazi nahi dizkiogu.
Lehenik eta behin, onartezina iruditzen zaigu espazio hau hutsik dagoen leku bat balitz bezala aurkeztea.
Merkatuak 11 urte daramatza bizirik, kulturaz, jardueraz, harremanez eta herri-kimenez beteta.
Merkatua ez da abandonatutako eraikin bat; egunero erabiltzen den espazio komunitario bat da.
Merkatua ez dago “aktibatzeko” zain: aspalditik dago aktibatuta. Badagoen komunitate bat da, sare sozial eta kultural bat, eta egunero erabiltzen den espazio bizia.
Urtez urte gero eta jende gehiagok erabiltzen du espazioa. Ezkerraldeko erreferente kultural eta soziala bihurtu da, eta gaur egun ehunka jarduera egiten dira hemen: hitzaldiak, tailerrak, entseguak, umeentzako ekintzak, kirol jarduerak, kontzertuak, topaketak eta auzoari irekitako ekimen ugari.
Jarduera horiek guztiak elkarteek, kolektiboek, mugimendu sozialek eta edozein auzokidek antolatzen ditu, modu guztiz desinteresatuan. Merkatua sostengatzen duena ez da enpresa-egitura bat, baizik eta herri-ekimena, boluntario lana eta komunitatearen inplikazioa.
Horregatik, bateraezina iruditzen zaigu irabazi pribatuak bilatzen dituen kudeaketa eredu batekin. Jendeak ez du urteetan bere denbora, energia eta lana modu altruistan eskainiko enpresa pribatu batzuek etekinak ateratzeko.
Merkatuaren indarra kontrako logikan dago: elkarlanean, partekatzean eta herriarentzat sortutako espazio batean. Horregatik, gogorarazi nahi dugu Merkatuaren benetako balioa komunitatea dela: hamaika urtez eraikitako harremanak, elkarlana, konfiantza eta herri-antolakuntza.
Udalak aurkeztutako proiektuak “plaza estali” baten ideia planteatzen du elkarteek beren jarduerekin jarraitu ahal izateko. Baina proposamen horrek ez dio erantzuten Merkatuaren eguneroko errealitateari.
Gure jarduerak ez dira ekitaldi isolatuak: eguneroko erabilera komunitarioa dute, eta elkarteen lokalek, tailerrek, entseguek, bilerek eta aisialdiak ez daukate lekurik udalaren proiektuan.
Era berean, ez da azaltzen gaur egun Merkatuan jarduten duten elkarte eta kolektiboekin zer gertatuko den, ezta non edo zein baldintzatan jarraitu ahal izango duten ere.
Udalak aurkeztutako ereduak, zuzenean esan ez arren, gaur egun existitzen diren dinamika asko desagerrarazteko arriskua dakar. Argi dago gaur egun posible diren jarduera, kolektibo eta harreman asko ez liratekeela bideragarriak izango kudeaketa burokratizatuago, instituzionalizatuago eta ekonomikoki zorrotzago batean.
Merkatuaren indarra, hain zuzen ere, sarbide errazean eta gertutasunean dago. Bertan gauzak antolatzeko ez da gaitasun ekonomiko edo egitura handirik behar. Horregatik sortu dira urte hauetan zehar hainbeste ekimen txiki, kolektibo eta herri-proiektu.
Merkatuaren eredua parte-hartzean, elkarlanean eta auzolanean oinarritzen da. Eredu asanblearioa da. Horregatik, bateraezina iruditzen zaigu udal gobernuak aipatzen duen “lankidetza publiko-pribatua” bezalako formula batekin. Ikusi besterik ez dago #ReinvengtinCities babesten duten enpresa multinazionalak. Gure ustez, horrelako kudeaketa batek herriaren interesen gainetik bestelako interesak lehenetsiko lituzke.
Horren guztiaren aurrean, gure proposamena argia da: Merkatuak gaur egungo parte hartze eta autoantolakuntza ereduan oinarrituta jarraitu behar du. Horretarako, beharrezkoa da egonkortasuna bermatuko duen hitzarmen berritua eta espazioaren azpiegitura hobekuntzak komunitatearekin elkarlanean garatzea.
Merkatuak etorkizuna behar du, bai. Baina auzoa eta komunitatearekin batera eraikitako etorkizuna.
Azken egunetan bereziki larria iruditu zaigun gertakari bat ere aipatu nahi dugu. Urteurrenaren ospakizunean, presio zuzena jaso genuen. Azken hamar urteetan erabilitako prozedura administratibo bera jarraitu arren, aurten polizia Merkatura etorri zen eta antolatzen ari ginen ekintzen harira salaketa administratibo oso larriak jartzearekin mehatxatu gintuen.
Ez dugu uste kasualitatea denik. Amaitzeko, argi esan nahi dugu: Merkatuak badu etorkizuna, badu komunitatea eta badu herri babes zabala. Azpiegitura hobekuntzak behar ditu, bai. Baina ez du “reinventing”-ik behar.
Merkatua ez da eraikin huts bat, ezta proiektu instituzional baten maketa bat ere. Herriak urteetan zehar eraikitako espazio bizia da: pertsona askoren lana, harremanak, kultura eta elkarlana.
Eta hori ez da render batean diseinatzen.
Hamaika urtez posible izan dena ez dugu desagertzen utziko. Gaur hemen dagoen komunitatea ez da pasiboki ikusle izango bere etorkizuna beste batzuek erabakitzen duten bitartean.
Merkatuak bizirik jarraituko du, herritik sortua delako eta herriarena delako.
Leave A Comment